Pra historyju ź «jajkakvadratami» za apošni čas paviedamili, badaj, usie ŚMI, jakija majuć dačynieńnie da Biełarusi — zaležnyja j niezaležnyja. Ale dla našych čytačoŭ nahadaju ŭ skarocie sutnaść spravy. U 1992‑m hodzie ŭ Miensku adbyłasia mastackaja vystava, na jakoj upieršyniu byŭ pradstaŭleny prajekt pad nazvaj «Jajkakvadraty». Aŭtary idei — viadomy biełaruski paet Aleś Razanaŭ (mnohija kali nie čytali, dyk čuli pra jahonyja vieršy‑kvantemy) i mastak Viktar Markaviec. Jak tady tłumačyŭ Razanaŭ, papiarednikami hrafičnych rabot u ramkach prajektu možna ličyć «suprematyčnyja kvadraty» Kazimira Maleviča, znakamitaha mastaka‑avanhardysta, jaki doŭhi čas žyŭ u Viciebsku. Ale razam z tym, na dumku paeta, hety vobraz — biełaje jajka na čyrvonym fonie albo naadvarot, čyrvonaje na biełym — adpaviadaje nacyjanalnym tradycyjam biełarusaŭ, ich «duchoŭnamu kosmasu».

Naŭrad ci ab hetym viedali u reklamnym adździele rasiejskaj telefonnaj kampanii MTS, kali jana ŭziałasia za tak zvany «rebrendynh». Tym nia mienš, u vyniku źjaviŭsia novy reklamny lahatyp kampanii, jaki vielmi nahadvaje tyja samyja jajkakvadraty. Tolki «jajka» ŭ reklamie MTS pastaŭlenaje vertykalna, u adroźnieńnie ad rabot Razanava‑Markaŭca. Jany vyrašyli padać u sud na kampaniju, dzie fakt plahijatu (niezakonnaha kapijavańnia) kateharyčna admaŭlajuć. Skaržniki ćvierdziać, što hrošaj jany nie patrabujuć, ale chočuć, najpierš, abaranić svaje aŭtarskija pravy. Pakolki pieramovy ŭ sudzie pieršaj instancyi z pradstaŭnikami kampanii ničoha nie dali, sprava pieradadzienaja ŭ kalehiju Viarchoŭnaha sudu Biełarusi ŭ pytańniach intelektualnaj ułasnaści. Pasiadžeńnie pryznačanaje na 1 kastryčnika.

Pra jajkakvadraty vyrašyła paviedamić i telekampanija RTVI ŭ svajoj prahramie «Akno ŭ Eŭropu». Siužet, praŭda, zaniaŭ kala chviliny…A bolš pra Biełaruś u prahramie nie było ni słova.

Sprava choć i nieardynarnaja, ale naŭrad ci jaje možna nazvać samaj važnaj padziejaj z usich, što adbyvalisia apošnim časam u Biełarusi. Tym nia mienš, u minułuju niadzielu pra jajkakvadraty vyrašyła paviedamić i telekampanija RTVI ŭ svajoj prahramie «Akno ŭ Eŭropu». Siužet, praŭda, zaniaŭ kala chviliny…A bolš pra Biełaruś u prahramie nie było ni słova. Zrazumieła, telekampanija maje poŭnaje prava vyznačać svaju eternuju palityku, a aŭtary prahramy — šukać temy dla jaje. Ale tut varta zrabić jašče adno adstupleńnie.


Aleś Razanaŭ

Kali ja nie pamylajusia, paru hadoŭ tamu zhadanaja telekampanija, razam z Eŭrapiejskim radyjo dla Biełarusi j zahadkavaj niamieckaj firmaj MedyjaKansałta, vyjhrała tender Eŭraźviazu na prajekt viaščańnia na Biełaruś. Nieŭzabavie pačała vychodzić u eter i teleprahrama «Akno ŭ Eŭropu». Nakolki možna było zrazumieć, pryznačałasia jana najpierš dla biełaruskaha telehledača j pavinna była infarmavać, siarod inšaha, pra toje, što adbyvajecca ŭ našaj krainie. Adnak toje, što jana pryznačanaja dla biełaruskaj aŭdytoryi, možna zdahadvacca ciapier tolki dziakujučy biahučamu radku na biełaruskaj movie, u jakim raspaviadajecca pra źmiest telesiužetaŭ. A siužety ŭ asnoŭnym pryśviečanyja padziejam u roznych krainach Eŭropy. I časam — u Biełarusi.

Nielha skazać, kab usie siužety tam nahadvali «repartaž» pra jajkakvadraty. Niadaŭna, naprykład, «Akno ŭ Eŭropu» zakranuła važnuju temu spadarožnikavaha viaščańnia. Haradzkija ŭłady Miensku, jak viadoma, pryniali pastanovu, jakaja patrabuje ad žycharoŭ prybrać z damoŭ nielehalna (to bok, biez dazvołu architektaraŭ) ustalavanyja anteny‑talerki, a zaadno j kandycyjanery. Vyśviatlajecca, što pastanova isnuje, ale ž pravavoha mechanizmu jaje vykanańnia niama. I voś niekatoryja hramadzianie pačali ŭžo padavać u sud na parušeńnie ich hramadzianskich pravoŭ…

Zrazumieła, sami ŭłady nia nadta zakłapočanyja «pravavymi mechanizmami» — budzie zahad źvierchu, vykanajuć. Ale samaje kryŭdnaje budzie, kali ŭłady abvieściać sapraŭdnuju vajnu talerkam, a hladzieć na spadarožnikavych kanałach, što viaščaćmuć na Biełaruś, možna budzie adno siužety pra «jajkakvadraty». Jany choć i majuć dačynieńnie da «biełaruskaha kosmasu», ale ŭsio ž zadavolić patrebu biełaruskich hramadzianaŭ u pašyreńni infarmacyjnaj prastory naŭrad ci zmohuć.

Maksim Pieška, «Svaboda», biełaruskaja hazeta

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна