Technałohii źmianili čałaviečuju fizijałohiju. Jany prymusili nas pa-inšamu dumać, adčuvać, navat bačyć sny. Jany ŭpłyvajuć na našuju pamiać, uvahu i cykły snu. Heta źviazana sa źjavaj, viadomaj u navucy jak niejrapłastyčnaść — zdolnaść mozhu źmianiać zvykłyja pavodziny na asnovie novych viedaŭ i vopytu. U dadzienym vypadku — heta vielizarny abjom infarmacyi ź internetu i interaktyŭnyja technałohii.

Adny ekśpierty ličać, što sučasnyja technałohii majuć stanoŭčy ŭpłyŭ: arhanizoŭvajuć našaje žyćcio i vyzvalajuć hałavu dla razvažańnia nad bolš važnymi rečami. Inšyja śćviardžajuć, što technałohii skalečyli našuju kancentracyju ŭvahi, pazbavili nas tvorčaha pracesu i zrabili nieciarplivymi.

Kožnaje daśledavańnie pa hetym pytańni vyklikaje žorstkija dyskusii, ale i ŭ toj ža čas my kožny raz stanovimsia na krok bližej da razumieńnia taho, u jakoj stupieni technałohii zdolnyja na nas paŭpłyvać. Nižej pieraličanyja niekalki asnoŭnych źmianieńniaŭ u čałaviečym mozhu, vyklikanych sučasnymi technałohijami. 

1. My bačym kalarovyja sny

Telebačańnie ŭpłyvaje na psichiku nastolki mocna, što heta adbivajecca navat na śnie. U 2008 hodzie daśledavańnie, praviedzienaje va Univiersitecie Dandzi ŭ Šatłandyi, pakazała, što ludzi, starejšyja za 55 hod, jakija vyraśli ŭ epochu čorna-biełaha kino, čaściej bačać čorna-biełyja sny. Maładziejšyja ž udzielniki daśledavańnia, jakija vyraśli ŭ epochu «technikołara», amal zaŭsiody bačać sny ŭ kolery. Amierykanskaja Asacyjacyja psichałohii paŭtorna paćvierdziła vyniki dadzienaha daśledavańnia ŭ 2011 hodzie.

Papiarednija daśledavańni snoŭ, što pravodzilisia ŭ pieryjad z 1900 pa 1950, pakazali na pramuju karelacyju pamiž uździejańniem čorna-biełaha telebačańnia i čorna-biełymi snami. U 1960-ch sny viarnulisia ŭ «technikołar» sa źjaŭleńniem kalarovaj plonki i telebačańnia.

2. My adčuvajem FOMO…

FOMO (strach, što niešta prapuskaješ, ad «fear of missing out»), vyznačajecca jak «sumieś tryvohi, nieadekvatnaści i razdražnieńnia, jakaja moža apanavać čałavieka padčas prahladu sacyjalnych miedyjaŭ».

Da źjaŭleńnia Instagram i Facebook ludzi, jakija vyrašali pravieści cichi subotni viečar doma z kielicham vina pad lubimy film, taksama mahli škadavać, što nikudy nie vybralisia i, mahčyma, niešta prapuścili. Ale dziakujučy sacsietkam hetaje pačućcio značna ŭzmacniłasia, bo ŭ biaskoncych stužkach my ŭvieś čas bačym dopisy z fotazdymkami razmaitych varjackich imprez, šykoŭnych abiedaŭ i siabroŭ, jakija žłukciać piva. Navat kali vam taki adpačynak absalutna nie cikavy, vy ŭsio roŭna zadumvajeciesia: «Moža, mnie varta było b zaraz rabić niešta inšaje?» Heta i jość FOMO.

3. …i «sindrom fantomnaj vibracyi»

My pastajanna znachodzimsia ŭ stanie padvyšanaj adčuvalnaści da našych mabilnych telefonaŭ — nastolki, što časta błytajem, kali jon sapraŭdy zvonić, a kali nie. U 2012 hodzie daśledavańnie, apublikavanaje ŭ časopisie Computers and Human Behavior, vyjaviła, što 89% z 290 studentaŭ, jakija ŭdzielničali ŭ ekśpierymiencie, pieražyvajuć «sindrom fantomnaj vibracyi» (fizičnaje adčuvańnie, što telefon vibryravaŭ, navat kali heta nie tak), raz na dva tydni. 

4. My nie možam spać

Nieŭrołahi miarkujuć, što śviatło ekranaŭ noŭtbukaŭ, płanšetaŭ i smartfonaŭ vyklikaje zboi ŭ našym arhaniźmie — u pryvatnaści, upłyvaje na vypracoŭku snatvornych harmonaŭ. Uździejańnie jarkaha śviatła padmanvaje mozh, prymušajučy jaho dumać, što na dvare ŭsio jašče dzień. Heta moža mieć doŭhaterminovyja nastupstvy dla cyrkadnych rytmaŭ arhanizma (unutranych hadzin snu). Našyja vočy asabliva adčuvalnyja da błakitnaha śviatła, što vypramieńvajuć ekrany. Heta istotna ŭskładniaje zasynańnie i navat moža stać pryčynaj biassońnia. 

5. Našaja pamiać i kancentracyja istotna pahoršylisia

U staražytnyja časy čytańnie napamiać było vielmi kaštoŭnym navykam — ad studentaŭ časta patrabavałasia cytavać z pamiaci cełyja knihi. U našuju epochu, kali praktyčna luby kavałak infarmacyi moža stać imhnienna dastupnym, my absalutna nie turbujemsia pra zachavańnie abo zapaminańnie niejkich faktaŭ. Navošta zapaminać stalicu Mazambika, kali jaje možna prosta «zahuhlić»?

U 2007 hodzie vučony-nieŭrołah apytaŭ 3000 čałaviek i vyjaviŭ, što maładyja respandenty byli mienš schilnyja pamiatać standartnuju asabistuju infarmacyju, naprykład, dzień naradžeńnia svajaka abo navat ułasny numar telefona. Daśledavańni taksama pakazali, što kalkulatary mohuć źnizić prostyja matematyčnyja navyki. Niekatoryja ludzi nie mohuć pieramiaščacca ŭ svaich haradach biez dapamohi GPS.

Sacyjalnyja miedyja i internet u cełym taksama skaracili kancentracyju ŭvahi. Ludziam ciažka čytać knihi na praciahu doŭhaha času, čaściakom jany prosta prabiahajuć vačyma pa staroncy, a nie čytajuć kožnaje słova. 

6. U nas palepšylisia vizualnyja navyki…

Daśledavańnie 2013 hoda pakazała, što niekatoryja kampjuternyja hulni pavyšajuć navyki pryniaćcia rašeńniaŭ, zasnavanyja na vizualnych sihnałach, a taksama zdolnaść analizavać infarmacyju pra fizičnaje asiarodździe. A kompleksnyja stratehii mohuć palepšyć «kahnityŭnuju hnutkaść» mozhu — mahčymaść pieraklučacca pamiž zadačami, tym samym pavialičvajučy zdolnaść čałavieka pracavać u šmatzadačnym režymie. 

7. …ale pahoršyŭsia kantrol nad impulsiŭnaściu

Toje ž daśledavańnie videahulniaŭ pakazała najaŭnaść prablem u hiejmieraŭ z tym, kab utajmavać impulsiŭnyja abo ahresiŭnyja pavodziny — jany bolš schilnyja da imhniennaj ahresii ŭ realnym žyćci.

 8. My stali bolš kreatyŭnymi

Technałohii stali bolš dastupnymi dla tvorčych ludziej. Aŭtar Klej Šyrki śćviardžaje, što internet ŭzmacniaje «kahnityŭny lišak» — zališnija mahčymaści mozhu, jakija my možam vyłučyć na dasiahnieńnie metaŭ, što prynosiać nam zadavalnieńnie. Sacyjalnyja miedyja prapanujuć karystalnikam uzajemadziejničać z tekstami, malunkami i videa ŭ toj stupieni, u jakoj heta niemahčyma z telebačańniem. Sacsietki spryjajuć tamu, kab čymści dzialicca, karystalniki stanoviacca bolš schilnymi da stvareńnia i sumiesnaha vykarystańni infarmacyi — ci heta albom Flickr, ci ahlad papularnych knih, ci dapaŭnieńnie ŭ Vikipiedyi albo prajekt ź sieryi «zrabi sam». 

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?