11 kastryčnika ŭ Biełarusi projduć piatyja ŭ historyi krainy prezydenckija vybary. Svaboda praciahvaje cykl interviju z byłymi kandydatami ŭ prezydenty Biełarusi. Va ŭsich kaliści zarehistravanych kandydataŭ my pytajemsia, što jany ciapier kažuć pra svoj udzieł u vybarach, što dumajuć pra sioletniuju kampaniju i što dumajuć nakont taho, jakim šlacham u Biełaruś pryjduć pieramieny. Na vybarach 2010 hodu, pavodle aficyjnych dadzienych, Aleś Michalevič nabraŭ 1,02% hałasoŭ.

«U mianie ŭźnikła klasyčnaje pytańnie achviaraŭ stalinskaha režymu — «A mianie za što?»»

— Čamu vy vyrašyli brać udzieł u vybarach 2010 hodu? Na što spadziavalisia? Pamiataju našy razmovy tady, i mianie ździviła, što vy byli realna davoli aptymistyčna nastrojeny — nakont liberalizacyi i praciahu svajoj palityčnaj karjery.

— Na toj momant u mianie była mocnaja kamanda, u tym liku kamanda ekspertaŭ. Ja viedaŭ, što ja budu adzin ź niešmatlikich kandydataŭ, jaki pradstavić detalova raspracavanuju prahramu i jaki zdoleje pakazać pazytyŭnuju alternatyvu, nia tolki krytykujučy ŭładu. Chaču zaŭvažyć, što ja padčas kampanii chiba nivodnaha kiepskaha słova pra dziejnaha prezydenta nie skazaŭ.

Ja sustrakaŭsia z supracoŭnikami vykankamaŭ, naviedvaŭ rajadździeły milicyi, prosta prychodziŭ i chadziŭ pa kabinetach, razmaŭlaŭ z čynoŭnikami. Tamu mahu skazać, što svaich metaŭ ja dasiahnuŭ — pakazaŭ, što jość ludzi, jakija dumajuć pra Biełaruś, majuć prahramu, i hetaja prahrama moža być adekvatnaj i nie papulisckaj.

— A što kankretna vy chacieli pakazać hetymi sustrečami z čynoŭnikami?

— Ja chacieŭ pakazać, što nia treba bajacca tych źmienaŭ, jakija pryjduć. Hetyja źmieny mohuć być mirnymi i na karyść usim. Naprykład, viadoma, što i milicyja, i vojska finansujecca z padatkaŭ i zaležyć ad ahulnaha ŭzroŭniu ekanomiki. Ja prosta im pakazaŭ, što źmienicca sytuacyja i jany ŭsio roŭna buduć zapatrabavanyja, i nichto ź imi nia budzie raźvitvacca.

— Nahadajcie, ci vy sapraŭdy adziny apazycyjny kandydat u 2010 hodzie, jaki nie zaklikaŭ pryjści na Płošču?

— Tak, ja nie zaklikaŭ na Płošču ŭ svaim televizijnym vystupie. Ale na maim sajcie z majho dazvołu byŭ raźmieščany tekst, u jakim hramadzianam prapanoŭvałasia samim pryniać rašeńnie, kali jany zachočuć na Płošču pryjści. Heta było źviazana z tym, što bližej da daty hałasavańnia ja ŭbačyŭ, što systema falsyfikacyjaŭ nie mianiajecca.

— Z ulikam vašaj davoli pamiarkoŭnaj vybarčaj kampanii ci było dla vas šokam toje, što adbyłosia ŭ noč na 20 śniežnia asabista z vami?

— Biezumoŭna, heta było šokam, ja hetaha nie čakaŭ. Kali mnie pačali vyłomvać dźviery, ja byŭ prosta da hetaha maralna nie padrychtavany. Tak, ja tolki što viarnuŭsia z Płoščy i bačyŭ raźbityja hałovy, ja zavoziŭ aktyvistaŭ svajho štabu ŭ špital. Ale pry hetym — ja nia byŭ siarod tych kandydataŭ, jakija vystupali na Płoščy, mianie nie abrali ŭ Kamitet nacyjanalnaha vyratavańnia, składzieny z kandydataŭ. Tamu naturalna, što ŭ mianie ŭźnikła klasyčnaje pytańnie achviaraŭ stalinskaha režymu — «A mianie za što?».

Ale pakolki ja na toj momant užo šmat razoŭ i zatrymlivaŭsia, i siadzieŭ na sutkach, i prachodziŭ pa roznych spravach — ja byŭ psychalahična padrychtavany da aryštu.

«Jany paličyli, što maja pamiarkoŭnaja vybarčaja kampanija — heta prajekt niejkich specsłužbaŭ»

— Pavodle niekatorych źviestak, vam «šyli» suviazi z zamiežnymi vyviedkami, ledź nie rabili zamiežnym špijonam?

— Pačałosia ŭsio z taho, što mnie dali tekst, jaki ja musiŭ začytać dla telebačańnia — i skazali, što ja adrazu paśla hetaha svabodny. Heta byŭ tekst, jaki paśla začytaŭ Jarasłaŭ Ramančuk. Jak ja razumieju, pisaŭsia jon dla mianie, pamiarkoŭnaha «chłopčyka ŭ akularach», i jany byli absalutna ŭpeŭnienyja, što ja hety tekst začytaju. Kali ja admoviŭsia, mnie skazali — nu, tady vam daviadziecca pasiadzieć. Nu, i akazałasia, što KDB daŭno mieŭ na mianie vialikuju tečku, jany adsočvali maju hramadzkuju i palityčnuju dziejnaść, maje suviazi z zamiežnikami. I pakolki ja vałodaju zamiežnymi movami, u tym liku anhielskaj, pakolki ŭ mianie šmat znajomych i siabroŭ u ZŠA dy inšych krainach — to faktyčna ŭ niejki momant mianie pačali padazravać u špijanažy.

Jany paličyli, što maja pamiarkoŭnaja vybarčaja kampanija była pracaj na toje, kab zabrać elektarat u Łukašenki. Dla ich heta aznačała, što heta prajekt niejkich specsłužbaŭ, jaki stvorany, kab nie krytykavać Alaksandra Ryhoraviča, a adčapić častku elektaratu ad jaho. Na ich dumku, taki hienijalny prajekt moh naradzicca tolki ŭ nietrach specsłužbaŭ. I mnie navat nazvali, pryznańnia ŭ supracy ź jakimi specsłužbami ad mianie čakajuć. Mnie nazvali amerykancaŭ, niemcaŭ i palakaŭ. 

— Dalej vy vyjšli pad padpisku ab niavyjeździe i praz tydzień zrabili hučnuju zajavu pra katavańni, jakija čyniacca nad viaźniami izalatara Kamitetu dziaržaŭnaj biaśpieki. Taksama vy zajavili, što byli adpuščany tolki paśla taho, jak była dadziena padpiska pra supracoŭnictva z KDB, i publična razarvali hetaje supracoŭnictva. Što było ŭ hetaj padpiscy? Čaho ad vas prasili — moža, nie ŭ samoj raśpiscy, a ŭ niejkich razmovach? 

— Treba skazać, što nijakaj kankretnaj papiery ja nie razryvaŭ. Ja razarvaŭ supracoŭnictva. Jasna, niama nijakaj damovy z dvuch bakoŭ ź piačatkaj ad KDB. Jość zajava — «ja, imia, proźvišča, dobraachvotna abaviazvajusia supracoŭničać, akazvać dapamohu i prymaju aperatyŭny pseŭdanim». Ja byŭ «ahient Haŭryła» i pavinien byŭ mienavita ŭ takoj jakaści pisać svaje danosy. Ale pakolki ja nivodnaha danosu tak i nie napisaŭ, to ŭ hetaj tečcy «ahienta Haŭryły» ničoha, akramia toj papiery, niama. 

«Padpisać lubuju papieru, a potym vyjści i ŭsim raspavieści»

— Kali vy vyrašyli za kratami pajści na taki krok, to vy ŭžo raźličyli svaje dalejšyja dziejańni — vychodzicie na volu i paviedamlajecie ŭsim pra heta?

— Naturalna, bo ja šmat razoŭ sustrakaŭsia z byłymi dysydentami z Čechii, Polščy, Uschodniaj Niamieččyny. I mnie byli viadomyja roznyja sposaby adnosinaŭ z specsłužbami. I adzin ź ich — padpisać lubuju papieru, a potym vyjści i ŭsim raspavieści. Zvyčajna z takimi ludźmi supracoŭniki orhanaŭ užo nie sustrakajucca, bo razumiejuć, što pra lubuju nastupnuju sustreču jany taksama ŭsim raspaviaduć. Ja liču heta vielmi efektyŭnym mechanizmam.

— Dalej vam udałosia ŭciačy ź Miensku ŭ Čechiju. Hledziačy na hetyja padziei z vyšyni čatyroch hadoŭ, jakija prajšli z taho času, ci vy ličycie, što vy ŭciakli dziakujučy tolki vašym siabram, ci KDB «dazvoliŭ» vam uciačy? Moža, jak u svoj čas Vińnikavaj, vam prosta dazvolili źniknuć z krainy?

— Dumaju, što KDB nia viedaŭ, što ja ŭciakaju z krainy. I adzin, i druhi svoj mabilny telefon ja pakinuŭ u Miensku, i jany viedali kvadrat, u jakim ja znachodžusia. Hety kvadrat supadaŭ z kvateraj majoj siastry, i mienavita tamu paśla majho adjezdu jany pryjšli tudy, skazaŭšy, što jana adziny narmalny čałaviek u majoj siamji. Na što siastra adkazała, što narmalnych u ichnim razumieńni ŭ nas u siamji nikoli nie było, i jana takoj nie źjaŭlajecca. Ale, dumaju, varta zapytacca ŭ KDB. Skazać z upeŭnienaściu, što tut zhulali tolki maje hienijalnyja plany i viernyja siabry — ja nie mahu. Za mnoj nie było ŭvieś čas vonkavaha nazirańnia — jany byli ŭpeŭnienyja, što adsočvańnia mabilnaha telefona dastatkova.

— Kali kazać pra ciapierašniuju vybarčuju kampaniju, to toje, jak vy ŭ 2010-m sprabavali zaniać niejkuju nišu pamiarkoŭnaj apazycyi — heta čymści nahadvaje Tacianu Karatkievič u ciapierašniaj kampanii. Jak by vy acanili dziejańni jaje i jaje kamandy?

— Vielmi šmat z taho, što siońnia robić Taciana Karatkievič, adpaviadaje tamu, što rabiłasia mnoj u 2010 hodzie. Uvohule, ja liču, što biełarusam pasuje nieradykalnaja padača infarmacyi. Biełarusy jak narod — vielmi intelihientnyja ludzi i nia prahnuć svarak. Kali niedzie na poŭdni ci ŭ Rasiei ad palitykaŭ čakajuć, kab jany palivali vadoj adzin adnaho, pakazvali niejki kanflikt — to biełarusy sprabujuć vyrašać usio bieskanfliktna, praz damovy i supolnuju pracu.

«Zajmacca biznesam u Biełarusi — sprava bolš niebiaśpiečnaja, čym zajmacca palitykaj»

— Vy zajavili, što pakul nia budziecie ŭ Biełarusi brać aktyŭny ŭdzieł u palityčnym žyćci. Ale, pryznajusia, mnohija vam nia vierać. Kažuć, Michalevič nastolki chitry i sprytny, što takoha nia moža być…

— Zrazumieła, ambicyi ŭ mianie zastajucca. Ale pytańnie, u jakoj halinie čałaviek moža svaje ambicyi realizavać. Naprykład, mnie ŭ Čechii vielmi padabałasia, što ja mahu spakojna pracavać u biznes-strukturach, i nichto mianie adtul nie zvalniaje za toje, što ja aktyvist BNF. Kali b u mianie była mahčymaść vyjaždžać za miažu — to zusim nia fakt, što ja b chacieŭ pryśviačać siabie hramadzka-palityčnamu žyćciu.

Ale na siońnia ja znachodžusia pad padpiskaj ab niavyjeździe. Zajmacca biznesam u Biełarusi — sprava bolš niebiaśpiečnaja, čym zajmacca palitykaj. Bo za biznes mohuć pasadzić na daŭžejšy termin, i nijakija pamiłavańni i humanitarnyja dovady dziejničać nia buduć: skažuć, skraŭ — i ŭsio tut. Tamu ŭ Biełarusi dla mianie lubaja praca ŭ biznesie zakrytaja. Tamu ja b chacieŭ, kab była mahčymaść realizoŭvacca nia tolki ŭ palityčnaj sfery.

— Na vašu dumku, jak u Biełaruś mohuć pryjści pieramieny — u stratehičnym sensie?

— Skažu toje, što ja kazaŭ i padčas svajoj prezydenckaj kampanii. Ja za evalucyjnuju madernizacyju i reformy. I mnie vielmi chočacca, kab bolšaść hetych reformaŭ byli zroblenyja jašče pry siońniašniaj uładzie. Kali nie, dyk kab hetaja ŭłada mirna pieradała ŭładu nastupnym ludziam, jakija bolš razumiejuć i nie bajacca reformaŭ. Mnie b vielmi chaciełasia, kab adbyłosia mienavita tak — bo, jak i bolšaść biełarusaŭ, ja vielmi bajusia ŭkrainskaha scenaru.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?