Baćki, budźcie pilnyja! Mierkavańnie, što ludzi, jakija pajšli na suicyd, nikomu nie kažuć pra svaje namiery, pamyłkovaje. Bolšaść ludziej u toj ci inšaj formie papiaredžvaje tych, chto znachodzicca pobač. A dzieci naohuł nie ŭmiejuć chavać svaich płanaŭ. Razmovy kštałtu «nichto i nie moh padumać» aznačajuć tolki toje, što akružeńnie nie pryniało abo nie zrazumieła sihnałaŭ, jakija dasyłalisia.

Asnoŭnyja matyvy suicydalnych pavodzin u dziaciej i padletkaŭ:

  • pieražyvańnie kryŭdy, adzinoty, adčužanaści i nieparazumieńnia;
  • sapraŭdnaja ci ŭjaŭnaja strata lubovi baćkoŭ, niepadzielenaje pačućcio i reŭnaść;
  • pieražyvańni, źviazanyja sa śmierciu, razvodam abo sychodam baćkoŭ ź siamji;
  • pačućcie viny, soramu, abražanaha samalubstva, samaabvinavačańni;
  • bojaź hańby, naśmiešak abo prynižeńnia;
  • strach pakarańnia, niežadańnie paprasić prabačeńnia;
  • luboŭnyja niaŭdačy, seksualnyja ekscesy, ciažarnaść;
  • pačućcie pomsty, złości, pratestu; pahroza abo vymahalnictva;
  • žadańnie pryciahnuć da siabie ŭvahu, vyklikać spačuvańnie, paźbiehnuć niepryjemnych nastupstvaŭ, adyści ad ciažkaj situacyi;
  • spačuvańnie ci pierajmańnie tavaryšam, hierojam knih ci filmaŭ.

Kali padletak zadumaŭ surjozna ździejśnić samahubstva, to zvyčajna pra heta niaciažka zdahadacca pa šerahu charakternych prykmiet, jakija možna padzialić na 3 hrupy: słoŭnyja, pavodnickija i situacyjnyja.

Słoŭnyja prykmiety

Padletak, jaki rychtujecca ździejśnić samahubstva, časta kaža pra svoj dušeŭny stan:

  • adkryta kaža pra śmierć: «Ja źbirajusia skončyć z saboj», «Ja nie mahu tak dalej žyć»;
  • uskosna namiakaje na svaje namiery: «Ja bolš nie budu ni dla kaho prablemaj», «Tabie bolš nie daviadziecca pra mianie chvalavacca»;
  • šmat žartuje na temu samahubstva;
  • prajaŭlaje niezdarovuju zacikaŭlenaść pytańniami śmierci.

Pavodnickija prykmiety

Padletak moža:

  • razdavać inšym rečy, jakija majuć vialikuju asabistuju značnaść, kančatkova pryvodzić u paradak spravy, mirycca z daŭnimi vorahami;
  • demanstravać radykalnyja pieramieny ŭ pavodzinach, takija jak: u ježy — jeść zamała abo zašmat; u śnie — spać zamała abo zašmat; u vonkavym vyhladzie — stać nieachajnym; u školnych zvyčkach — prapuskać zaniatki, nie vykonvać damašnija zadańni, paźbiahać znosin z adnakłaśnikami, prajaŭlać razdražnialnaść, panuraść, znachodzicca ŭ zmročnym nastroi;
  • zamknucca ad siamji i siabroŭ;
  • być praźmierna dziejnym ci, naadvarot, abyjakavym da navakolnaha śvietu;
  • adčuvać napieramienku to raptoŭnuju ejfaryju, to prystupy adčaju;
  • prajaŭlać prykmiety biezdapamožnaści, bieznadziejnaści i rospačy.

Situacyjnyja prykmiety

Dzicia moža vyrašycca na samahubstva, kali:

  • sacyjalna izalavany, adčuvaje siabie adrynutym;
  • žyvie ŭ niestabilnym asiarodździ (surjozny kryzis u siamji; ałkahalizm — asabistaja abo siamiejnaja prablema);
  • adčuvaje siabie achviaraj hvałtu — fizičnaha, seksualnaha abo emacyjnaha;
  • pradprymaŭ raniej sproby samahubstva;
  • maje schilnaść da suicydu z pryčyny taho, što jon ździejśniŭsia kimści ź siabroŭ, znajomych abo členaŭ siamji;
  • pieranios ciažkuju stratu (śmierć kahości ź blizkich, razvod baćkoŭ);
  • zanadta krytyčna stavicca da siabie.

Dzicia moža prosta kazać pra suicyd, moža razvažać pra biessensoŭnaść žyćcia, što bieź jaho ŭ hetym śviecie budzie lepš.

Pavinny naściarožyć frazy typu «ŭsio nadakučyła», «nienavidžu ŭsich i siabie», «para pakłaści ŭsiamu kaniec», «kali ŭsio heta skončycca», «tak žyć niemahčyma», pytańni «a što b ty rabiŭ, kali b mianie nie stała?», razvahi pra pachavańnie.

Tryvožnym sihnałam źjaŭlajecca sproba razdać usie daŭhi, pamirycca z vorahami, razdaryć svaje rečy, asabliva z zhadvańniem ab tym, što jany jamu nie spatrebiacca.

Akramia pieraličanych, vyłučajucca jašče niekalki prykmiet hatoŭnaści dziciaci da suicydu, pry źjaŭleńni 1—2 ź jakich varta źviarnuć asablivuju ŭvahu:

  • strata cikavaści da lubimych zaniatkaŭ, źnižeńnie aktyŭnaści, apatyja, biazvolle;
  • hrebavańnie ŭłasnym vyhladam, nieachajnaść;
  • źjaŭleńnie ciahi da adzinoty, addaleńnie ad blizkich ludziej;
  • rezkija pierapady nastroju, nieadekvatnaja reakcyja na słovy, biespryčynnyja ślozy, pavolnaja i małavyraznyja havorka;
  • raptoŭnaje źnižeńnie paśpiachovaści i biezuvažlivaść;
  • drennyja pavodziny ŭ škole, prahuły, parušeńni dyscypliny;
  • schilnaść da ryzyki i nieapraŭdanych i nieabdumanych učynkaŭ;
  • prablemy sa zdaroŭjem: strata apietytu, drennaje samaadčuvańnie, biessań, kašmary ŭ śnie;
  • abyjakavaje rasstańnie z rečami ci hrašyma, razdorvańnie ich;
  • imknieńnie pryvieści spravy ŭ paradak, padvieści vyniki, prasić prabačeńnie za ŭsio, što było;
  • samaabvinavačańni ci, naadvarot, pryznańnie ŭ zaležnaści ad inšych;
  • žarty i iraničnyja vykazvańni albo fiłasofskija razvažańni na temu śmierci.

Što rabić? Jak dapamahčy?

Kali vy zaŭvažyli ŭ dziciaci schilnaść da samahubstva, pasprabujcie pahavaryć ź im pa dušach. Tolki nie zadavajcie pytańni pra suicyd raptam, kali čałaviek sam nie zakranaje hetuju temu. Pasprabujcie vyśvietlić, što jaho chvaluje, ci nie adčuvaje jon siabie adzinokim, niaščasnym, zahnanym u pastku, nikomu nie patrebnym abo abaviazanym, chto jaho siabry i čym jon zachopleny. Možna pasprabavać znajści vychad ź situacyi, jakaja skłałasia, ale čaściej za ŭsio dziciaci dastatkova prosta vyhavarycca, źniać nazapašanaje napružańnie, i jaho hatoŭnaść da suicydu źnižajecca. Zaŭsiody varta ŭśviadomić «jakaja pryčyna» i «jakaja meta» ŭčynkaŭ dziciaci. Nie bojciesia źviartacca da śpiecyjalistaŭ-psichołahaŭ.

Zvarot da psichołaha nie aznačaje pastanoŭki na ŭlik i nie stavić klajma psichičnaj niepaŭnavartaści.

Bolšaść ludziej, jakija robiać zamach na svajo žyćcio, — psichična zdarovyja ludzi, asoby, tvorča adoranyja, jany prosta apynulisia ŭ składanaj situacyi. Vyratavać dzicia ad adzinoty možna tolki luboŭju!

Kali vy čujecie

Abaviazkova skažycie

Nielha kazać

«Nienavidžu ŭsich»

Adčuvaju, niešta adbyvajecca, davaj pahavorym pra heta

Kali ja byŭ u tvaim uzroście… Dy ty prosta niasieš łuchtu

«Usio bieznadziejna i biessensoŭna»

Adčuvaju, što ty čymści pryhniečany. Časam my ŭsie adčuvajem tak siabie. Davaj abmiarkujem, jakija ŭ nas prablemy, jak ich možna vyrašyć

Padumaj pra tych, kamu horš, čym tabie

«Usim było b lepiej bieź mianie»

Ty šmat značyš dla mianie, dla nas. Mianie turbuje tvoj nastroj. Pahavorym pra heta

Nie kažy hłupstvaŭ. Pahavorym pra inšaje…

«Vy nie razumiejecie mianie»

Raskažy mnie, što ty adčuvaješ. Ja sapraŭdy chaču ciabie zrazumieć.

Dy dzie ž mnie ciabie zrazumieć?!

«Ja zrabiŭ žachlivuju reč»

Ja baču, što ty adčuvaješ vinu. Davaj pahavorym pra heta

I što ty zaraz chočaš? Vykładvaj prosta zaraz!

«U mianie nikoli ničoha nie atrymlivajecca»

Ty zaraz adčuvaješ niedachop sił. Davaj abmiarkujem, jak heta pamianiać

Nie vychodzić — značyć, nie staraŭsia!

Važna vykonvać nastupnyja praviły:

  • budźcie ŭpeŭnienyja, što vy ŭ stanie dapamahčy;
  • budźcie ciarplivyja;
  • nie imkniciesia šakavać abo pahražać čałavieku, kažučy «idzi i zrabi heta»;
  • nie analizujcie jaho pavodnickija matyvy, kažučy: «Ty tak adčuvaješ siabie, tamu što…»;
  • nie spračajciesia i nie imkniciesia abrazumić padletka, kažučy: «Ty nie možaš zabić siabie, tamu što…»;
  • rabicie usio, što ad vas zaležyć.

I, viadoma ž, źviartajciesia da śpiecyjalistaŭ pa dapamohu!

Haradski kliničny dziciačy psichijatryčny dyspansier

Minsk, vulica Janki Łučyny, 6
+375 17 320-88-71 +375 17 315-06-79

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна