Mienavita na Astravieččynie zafiksavany precedent samaha mocnaha biełaruskaha ziemlatrusu. Piša na naviny.by Aleś Jurkojć.

Adrazu skažu, što ja nie suprać budaŭnictva AES u Biełarusi. Ale pierakanany, što ŭ nas na Astravieččynie takaja stancyja pryniasie tolki straty ŭ maštabach usioj krainy.

Arhumient pieršy — biaśpieka. Mienavita na Astravieččynie zafiksavany precedent samaha mocnaha biełaruskaha ziemlatrusu.

Sto hadoŭ tamu hazieta «Naša Niva» (1909 h., № 3) pisała, što 17 śniežnia a 5 hadzinie zrańnia — jašče było ciomna, žonku arandatara falvarka Siaržanty (2 km ad stancyi Hudahaj) razbudziŭ strašenny hrom. Zaźvinieli škły ŭ voknach i zdałosia haspadyni, što padaje dom. Ale ŭsio ścichła; chutka prybieh i arandatar, što byŭ pry skacinie ŭ chlavie i raskazaŭ, što i jon taksama čuŭ huł, byccam hrom pralacieŭ pa niebie, ziamla zadryžała, i žyvioły papadali na kaleny. Vybiehšy z chlava, jon ubačyŭ niedaloka roŭ hłyboki, jaki ciahnuŭsia musić ź viarstu z poŭnačy na paŭdniovy ŭschod. Dumajuć, što heta vodhałas taho strašennaha trasieńnia ziamli, što zrujnavała ŭ Italii niekalki vialikich haradoŭ i bieź liku viosak.

Na majoj Astravieččynie Siaržanty — nie adzinaje miesca, dzie adčuvałasia trasieńnie ziamli. Sa słovaŭ byłoha dyrektara Hiarviackaj škoły spadara Piatkieviča Eduarda Michajłaviča 1925 hodu naradžeńnia mnie viadoma, što jaho baćka taksama byŭ śviedkam zhadanaha ziemlatrusu.

Ziamla trasłasia nastolki mocna, što posud u chacie lacieŭ z palicaŭ.

Biełaruskija admysłoŭcy (R.Harecki, A.Jemialjanaŭ, A.Babarykin) acanili toj ziemlatrus 1909 hodu ŭ 7 bałaŭ pavodle škały Rychtara. I siońnia namieśnik ministra enierhietyki Biełarusi Michaił Michadziuk pahadziŭsia z tym, što mienavita ŭ Astravieckaj placoŭki bał siejśmičnaści najvyšejšy z usich čatyroch placovak (naviny.by, 04.06.2008).

Druhi arhumient — pryroda. Havorka pra razbureńnie ŭnikalnych pryrodnych kompleksaŭ, jakija znachodziacca na bierahach raki Vialli‑Vilii (takich, jak naprykład vakolicy hary Zamkoŭki, pra jakuju 150 hadoŭ tamu pisaŭ zasnavalnik biełaruskaj navukovaj archieałohii Kanstancin Tyškievič), a taksama ŭ miežach jaje vadazaboru (u tym liku heta zakaźniki — Błakitnyja i Saračanskija aziory plus Naračanski Nacyjanalny park). Jak krajaznaviec pavodle pryzvańnia i hieohraf pavodle adukacyi ja viedaju, što ni ŭ historyka‑kulturnym, ni ŭ pryroda‑ekołaha‑rekreacyjnym płanie, ni adna z prapanavanych placovak i blizka nie moža paraŭnoŭvacca z Astravieckaj.

Pa‑treciaje — turyzm. Mnie, jak karennamu žycharu Astravieččyny, chočacca paŭsiul prapahandavać svoj kraj, i ja zaŭsiody hatovy, majučy volnuju chvilinu, pravieści ekskursiju dla kožnaha, chto tolki hetaha pažadaje. Ale, kali pračytaŭšy hetyja radki, vy vyrašyli naviedać Astravieččynu, vas čakaje vialikaje rasčaravańnie. Bo kvitki ni na ciahnik, ni na aŭtobus vam nie pradaduć, choć jašče navat i katłavan nie pačali kapać pad AES. A kali vy pryjedziecie ŭ naš rajon na svaim ułasnym aŭto, to i ŭ takim razie zmožacie znachodzicca na jaho tetytoryi nie bolš za try hadziny, dy j to tolki tranzitam. Kab pabyć bolej, vam treba «lehalizavacca». Reč u tym, što i biez AES uvieś Astraviecki rajon — pamiežnaja zona. Budaŭnictva atamnaj stancyi ŭ samym centry rajona dadaść da hetaha jašče adnu zonu — režymnuju. U vyniku j biez taho abmiežavanyja mahčymaści turyzmu buduć całkam zakrytyja.

I nichto nie pabačyć: adzinaj u Biełarusi daŭniaj Kalvaryi ŭ lesie ŭzdoŭž Vilii (heta ŭ nas u Dubku), cudadziejnaha abraza Maci Božaj u Hudahai, Dubnickaj siadziby, u jakoj pisaŭ svaje tvory nobieleŭski łaŭreat Hienrych Siankievič,
siadziby ŭ Trokienikach, dzie prajšło dziacinstva suśvietna viadomaha mastaka Marjana Bohuša‑Šyški, radavoj siadziby Bžastoŭskich la Michališkaŭ, domu ŭ Baraniach, dzie naradzilisia słavutyja braty Stapovičy i šmat‑šmat usiaho inšaha, što zachavałasia i dažyło da XXI stahodździa na Astravieččynie i čaho niama ŭ navakolli Kukšynaŭskaj, Krasnapalanskaj ci Vierchniedźvinskaj placoŭkaŭ i bolej nidzie ani ŭ Biełarusi, ani ŭ śviecie.
Byvaj tady i «astravieckaja šviejcaryja»,
jak nazyvaje ŭzhorystuju paŭdniova‑zachodniuju častku Astravieččyny naš ziamlak Adam Maldzis. Na Astravieččynie na adhorjach Ašmianskaha ŭzvyšša vydatny reljef dla hornałyžnych i hornych viełatrasaŭ (što dla Biełarusi vialikaja redkaść!), jakija ŭ sukupnaści z zapłanavanym niedaloka adsiul (na samym vialikim u respublicy voziery Narač, jakoje i samo pa sabie jość unikalny abjekt) akvaparkam i ŭžo isnujučymi tam sanatoryjami i bazami adpačynku, rekami Stračaj (darečy adzinaja ź biełaruskich rekaŭ u byłym SSSR mieła druhuju katehoryju składanaści i tamu dla nas unikalnaja, bo faktyčna hornaja z šmatlikimi pierakatami i vadaspadami) i Vialloj (ź jakoj płanujuć brać vadu dla stancyi, bo jana praciakaje ŭsiaho ŭ niekalkich kiłamietrach ad placoŭki), šmatlikimi aziorami dy dobraj sotniaj pamiatkaŭ i pomnikaŭ daŭniny, što isnujuć na terytoryi našaha rehijonu (tolki ŭ Varnianach staražytnaja centralnaja płošča XVIII st. zajmaje kala 5 ha terytoryi i tam niama nivodnaha budynka pabudavanaha navat u XIX stahodździ, i hety architekturny ansambl adziny ŭ krainie i nie maje takich maštabnych anałahaŭ na ŭsioj terytoryi Biełarusi (a heta 6,5 km ad placoŭki, mała biez čaho ŭ 2 km zonu adsialeńnia nie patraplaje!) — usio heta mahło b stać u pierśpiektyvie najlepšym u krainie rekreacyjna‑azdaraŭlenčym centram!

***

Čaćviorty arhumient — vada. Vada ź Vialli i biez AES u davoli vialikim abjomie zabirajecca dla patrebaŭ stalicy. Sa słovaŭ inžyniera HU «Dyrekcyja budaŭnictva atamnaj elektrastancyi» Uładzimira Pietruškieviča, jakraz adnym z asnoŭnych faktaraŭ pryniaćcia rašeńnia budaŭnictva AES mienavita ŭ Astravieckim rajonie źjaviłasia najaŭnaść tut dastatkovaj kolkaści vodnych resursaŭ. A heta jakraz havorka pra Viallu, jakuju letaś navat u nižnim ciačeńni (pad Koŭnam) mnie ŭdavałasia lohka pierachodzić ubrod…

Piataje — viecier. U Biełarusi pieravažajuć paŭnočna‑zachodnija viatry i dastatkova biehła zirnuć na kartu, kab zrazumieć, što ŭ vypadku avaryi, albo navat adzinkavaha radyjacyjnaha vykidu, vobłaka z 90%‑naj dolaj vierahodnaści budzie ruchacca na Minsk. Da taho ž z usich prapanavanych Astravieckaja placoŭka znachodzicca ŭ najbližejšym prybližeńni da stalicy.

I apošniaje, šostaje, — stronha. Na hierbie Astraŭca źmieščana vyjava stronhi (fareli), heta ryba siamiejstva łasasiovych i jana vodzicca prynamsi ŭ piaci rekach Astravieckaha rajonu. A, jak viadoma, stronha moža isnavać tolki ŭ čystaj i dosyć chałodnaj vadzie i heta lepšy indykatar ekałahičnaha stanu našych rek. Chto viedaje, jakoj stanie Maci‑Vialla‑Vullana ŭžo praź bližejšyja 8‑10 hadoŭ? Ci zachoča paśla pryniać jaje ŭ svaje abdymki Baćka‑Nioman?

Aleś Jurkojć, Biełaruskija naviny

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0