U redakcyju «Novaha Času» źviarnuŭsia major zapasu sa Słonima Michaś Varaniec, jaki raspavioŭ pra svajo zmahańnie za prava afarmlać typavyja dakumienty pa-biełarusku i damohsia pryznańnia jurydyčnaj mocy samatužna pierakładzienych na biełaruskuju damovaŭ. Nižej pryvodzim list Michasia Varanca.

26 kastryčnika 2018 hoda hazieta «Narodnaja Vola» nadrukavała materyjał pra toje, što adździeł pa hramadzianstvie i mihracyi Frunzienskaha RUUS Minska nie pastaviŭ u pašpart kiraŭnika hramadskaj dyrekcyi memaryjała «Kurapaty», adkaznaha sakratara ŭpravy sojmu KCHP-BNF Alesia Čacholskaha štamp ab rehistracyi pa miescy žycharstva. Pryčyna — niama štampa na biełaruskaj movie. Pastanovaj Ministerstva ŭnutranych spraŭ štamp zaćvierdžany tolki na ruskaj movie. Ad ruskamoŭnaha štampa Čacholski admoviŭsia.

5 listapada 2018 hoda Słonimskaje haradskoje ŭnitarnaje pradpryjemstva žyllova-kamunalnaj haspadarki admoviła mnie ŭ pravie padpisać biełaruskamoŭnyja typavyja damovy na asnoŭnyja žyllova-kamunalnyja pasłuhi. Pryčyna taja ž samaja — niama błankaŭ na našaj movie. Pastanovaj urada błanki zaćvierdžanyja tolki na ruskaj movie. Ščyra kažučy, užo askomina ad takoha nazojlivaha servisu. Zdajecca, našyja ministry hatovyja nie tolki ŭ pašpart, a i ŭ łožak da čałavieka zaleźci z pastanovaj, kab i tam biełarusy karystalisia tolki ruskaj movaj. Abrydła ŭsio heta, što nazyvajecca, «pierakarmili», pierabor! Pa prykładzie Alesia Čacholskaha, ja admoviŭsia padpisać ruskamoŭnyja typavyja damovy i pačaŭ patrabavać, kab urad zaćvierdziŭ biełaruskamoŭnyja błanki. 

Praz try miesiacy Słonimskaje HUP ŽKH, pa daručeńni Ministerstva ŽKH, pierakłała typavyja damovy na biełaruskuju movu, i 1 sakavika 2019 hoda ja padpisaŭ ich z ahavorkaj, što jany nie zaćvierdžany ŭradam, a ŭ liście na adras premjer-ministra Siarhieja Rumasa nazvaŭ hetyja słonimskija samatužnyja damovy «filkavymi hramatami», padrychtavanymi ŭ adnym ekziemplary ekskluziŭna dla Michasia Varanca. Va ŭradzie nie pahadzilisia z takoj majoj acenkaj «narmatyŭnaj pravavoj» dziejnaści słonimskich kamunalnikaŭ i ichnich načalnikaŭ ź Minžyłkamhasa.

Pa daručeńni namieśnika premjer-ministra ministr ŽKH Alaksandr Cierachaŭ u piśmie ad 10 traŭnia 2019 hoda paviedamiŭ mnie nastupnaje:«Pastanovaj Savieta Ministraŭ Respubliki Biełaruś ad 27.01.2009 № 99 «Ab mierach pa realizacyi Zakona Respubliki Biełaruś «Ab abaronie pravoŭ spažyŭcoŭ žyllova-kamunalnych pasłuh (dalej — pastanova № 99) zaćvierdžany na ruskaj movie typavyja dahavory na asnoŭnyja žyllova-kamunalnyja pasłuhi…Razam z tym, pierakład dahavora na adnu ź dziaržaŭnych moŭ nie moža razhladacca jak źmianieńnie istotnych umoŭ dahavora, źmieščanych u zaćvierdžanaj typavoj formie. Takoje ž mierkavańnie taksama było vykazana Ministerstvam justycyi Respubliki Biełaruś…

U suviazi z hetym, pierakładzienyja Słonimskim haradskim unitarnym pradpryjemstvam žyllova-kamunalnaj haspadarki dahavory na asnoŭnyja žyllova-kamunalnyja pasłuhi, jakija akazvajucca hetym pradpryjemstvam, bieź źmianieńnia istotnych umoŭ hetych dahavoraŭ, majuć takuju ž jurydyčnuju moc, jak i typavyja dahavory na asnoŭnyja žyllova-kamunalnyja pasłuhi, zaćvierdžanyja na ruskaj movie pastanovaj № 99».

Cikavaja navina! Ź piśma Cierachava łahična vynikaje, što miascovyja dziaržaŭnyja orhany śmieła mohuć samatužna pierakładać na biełaruskuju movu narmatyŭnyja pravavyja akty, zaćvierdžanyja ŭradam i ministerstvami! Karystajučysia mahčymaściu, praz hazietu «Novy Čas» pieradaju hetuju radasnuju viestku šanoŭnamu Alesiu Čacholskamu:

— Spadar Aleś, peŭna, u adździele pa hramadzianstvie i mihracyi Frunzienskaha RUUS Minska ŭžo viedajuć takuju pazicyju našaha ŭrada (i «takoje ž mierkavańnie» Ministerstva justycyi) i borździeńka pierakłali typavy štamp ab rehistracyi pa miescy žycharstva na biełaruskuju movu! A kali jašče nie pierakłali, to chaj šybujuć u Słonim, da miascovych śpiecyjalistaŭ. Tak bolš nadziejna! Štamp, pierakładzieny ŭ Słonimie, dakładna budzie mieć takuju ž jurydyčnuju moc, jak i ruskamoŭny aryhinał… 

Biez anijakaj ironii adznačaju, što piśmo A. Cierachava sapraŭdy i cikavaje i aptymistyčnaje, bo raniej było pa-inšamu: 

— jašče zusim niadaŭna (5 listapada 2018 hoda) słonimskija kamunalniki na poŭnym surjozie skazali mnie, što mohuć padać na mianie ŭ sud za admovu padpisać ruskamoŭnuju typavuju damovu, praŭda, ahavarylisia, što, chutčej za ŭsio, nie buduć rabić hetaha, maŭlaŭ, vy, Michaś Adamavič, i biez damovy dobrasumlenny płacielščyk. 

— i zaŭždy było pa-inšamu. Niejak hamialčanin Siarhiej Siamionaŭ na biełaruska-ŭkrainskaj miažy admoviŭsia zapoŭnić ruskamoŭnuju dekłaracyju. Navat nie zusim admoviŭsia. Hety Siamionaŭ pahadžaŭsia zapoŭnić ruskamoŭnuju dekłaracyju praź pierakładčyka. Ale, zamiest dekłaracyi na rodnaj movie ci pierakładčyka, atrymaŭ pozvu ŭ sud i štraf u pamiery 30 bazavych vieličyniaŭ.

I voś ciapier zamiest suda i štrafa — biełaruskamoŭny štamp tabie ŭ pašpart, i biełaruskamoŭnuju damovu ŭ ruki, zdranćviełyja ad takoha raptoŭnaha ščaścia!Chočacca vieryć ministru Cierachavu, što pytańnie ź biełaruskamoŭnymi błankami typavych damovaŭ vyrašajecca tak prosta i lohka! Ale! Jość pytańni, adkazaŭ na jakija ŭ piśmie niama.

Ažno 27 studzienia 2009 hoda ŭrad Siarhieja Sidorskaha pastanovaj № 99 zaćvierdziŭ na ruskaj movie typavyja damovy na asnoŭnyja žyllova-kamunalnyja pasłuhi! Ale ŭ piśmie Cierachava nie skazana, čamu ŭrad i pa siahońnia nie zaćvierdziŭ biełaruskamoŭnyja błanki typavych damovaŭ, choć, vidavočna, heta praściej i lahčej, čym davać «fiłałahičnyja» daručeńni miascovym pradpryjemstvam ŽKH. Chaj, urad nie zaćvierdziŭ! A čamu samo ministerstva tady ž, u 2009 hodzie, nie pierakłała typavyja damovy na biełaruskuju movu i nie dasłała ich kožnamu pradpryjemstvu ŽKH Biełarusi z tłumačeńniem, što hetyja damovy «majuć takuju ž jurydyčnuju moc, jak i typavyja dahavory na asnoŭnyja žyllova-kamunalnyja pasłuhi, zaćvierdžanyja na ruskaj movie pastanovaj № 99»? Čamu tolki ŭ lutym 2019 hoda, praz 10 hod i 1 miesiac paśla zaćviardžeńnia ŭradam błankaŭ typavych damovaŭ, słonimski dyrektar ŽKH Aleh Konan daviedaŭsia, što maje prava i musić samatužna pierakładać na biełaruskuju movu hetyja damovy i zabiaśpiečvać imi svaich klijentaŭ, spažyŭcoŭ žyllova-kamunalnych pasłuh.

Svajo piśmo ministr ŽKH skončyŭ frazaj: «Minžyłkamhasam padrychtavany źmianieńni ŭ Zakon Respubliki Biełaruś «Ab abaronie pravoŭ spažyŭcoŭ žyllova-kamunalnych pasłuh», jakimi praduhledžana mahčymaść spažyŭcom samastojna vybrać, na jakoj movie zaklučać dahavor».

Dobra! Nazvanyja źmianieńni mo i zrobiacca normaj zakona… niekali, potym… Hałoŭnaje, kali vieryć papiarednim frazam ź piśma Cierachava, užo ciapier kožny spažyviec žyllova-kamunalnych pasłuh našaj krainy maje mahčymaść vybrać, jakija typavyja damovy jamu padpisvać: albo na ruskaj movie, zaćvierdžanyja pastanovaj № 99, albo na biełaruskaj, u pierakładzie miascovaha pradpryjemstva ŽKH! 

Na žal, A. Cierachaŭ nie raskryŭ miechanizm realizacyi vyšejnazvanaha vybaru. Mo spažyŭcu Brahinskaha rajona (tam ja naradziŭsia i vyras), jaki choča padpisać typavyja damovy na biełaruskaj movie, daviadziecca paŭtaryć moj šlach — napisać kiraŭniku dziaržavy, kab jon prapanavaŭ Kanstytucyjnamu Sudu dać zaklučeńnie ab adpaviednaści Kanstytucyi pastanovy № 99, potym miesiacami pierapisvacca z uradam, kab urešcie Minžyłkamhas dało daručeńnie brahinskamu pradpryjemstvu ŽKH samatužna pierakłaści hetyja damovy na biełaruskuju movu?

Zaznaču, u 2017-m hodzie žychar Baranavičaŭ Siarhiej Hoŭša taksama dabiŭsia padpisańnia samatužnych damovaŭ na biełaruskaj movie. Ale i pa siońnia ŭ Baranavičach, jak i ŭ Słonimie i va ŭsioj Biełarusi, pradpryjemstva ŽKH nie sustrakaje spažyŭcoŭ žyllova-kamunalnych pasłuh pytańniem: «Vam błank jakoj damovy? Typavoj pa-rusku ci samatužnaj pa-biełarusku?»

Adnak ža, reahujučy na zvaroty, urad Biełarusi piśmom A.Cierachava nibyta dekłaruje nadychod śvitańnia. A ci raźvidnieje? 

Ja, Michaś Varaniec, upeŭnieny, — raźvidnieje! Raźvidnieje dziakujučy namahańniam kožnaha z nas. Chtości, chto maje čas i dastatkovyja jurydyčnyja viedy, piśmova zapatrabuje ad urada ci ministerstva admianić pastanovu, jakaja dyskredytuje biełaruskuju movu, chtości ŭ jakaści arhumienta spašlecca na piśmo Cierachava, chtości prosta nie dazvolić pastavić u svoj pašpart ruskamoŭny štamp albo admovicca padpisać ruskamoŭnuju damovu.Razam nas bahata!

Razam my prymusim i ŭrad, i ministerstvy zabiaśpiečyć nam mahčymaść realizavać svajo kanstytucyjnaje prava karystacca rodnaj movaj!

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?