9 maja 2019 hoda, fota Nadziei Bužan

9 maja 2019 hoda, fota Nadziei Bužan

U dziacinstvie ja, viadoma ž, hladzieła parady. Padabałasia, jak roŭnieńka iduć sałdaty, jak pryhoža jany vyhukvajuć svajo «ura», jak niasuć ściahi, jak chvalujecca mora ludziej za aharodžaj. Hladzieła ja ich davoli doŭha, ažno da taho momantu, jak nie pačali jeździć za sałdatami hruzaviki ź ladoŭniami i pralniami. Ci to pastaleła, ci to što jašče, piša ŭ svaim błohu na Radyjo Svaboda Hanna Sieviaryniec.

A voś dzied moj, Pavał Piatrovič Sieviaryniec, frantavik, paradaŭ asabliva nie hladzieŭ. Ad samaj vajny ŭ jaho nie było adnoj nahi, zatoje byŭ orden Čyrvonaj Zorki, i ja taksama nia pamiataju, kab jon im chvaliŭsia. Z 18 hadoŭ invalid vajny, jon pabudavaŭ chatu, vyhadavaŭ troch synoŭ, pracavaŭ usio žyćcio, rybačyŭ z łodki na Dniapry, a kali jaho raźbiŭ insult — i treba ž, kab paralizavała toj bok, dzie była adzinaja naha! — tady tolki sieŭ u invalidny vazok.

Z ranicy jaho vyvozili na vulicu, i jon tam adnoj žyvoj rukoj albo siek harbuzy, albo navat piłavaŭ drovy, a kali vykočvali za vieśnički, dyk siadzieŭ tam i dumaŭ. Naŭrad ci pra vajnu. Prynamsi, pra jaje nam, unukam, jon nikoli nie raskazvaŭ, navat kali pytalisia.

Dzieci maje paradaŭ naohuł nie hladziać. Navat u dziacinstvie nie hladzieli — ani na roŭnieńkich žaŭnieraŭ, ani na hučnaje «ura». Nia viedaju, ci hladziać vučni. Viedaju, praŭda, što tema Vialikaj Ajčynnaj vajny dla ich — tema nudotnaja. Jany navat nazyvajuć tuju vajnu źnievažalna, mianie dyk pierasmykaje kožny raz, kali ja čuju hetaje voś «VOV». «U časy VOV u Biełarusi zahinuŭ kožny čaćviorty», — badziora rapartujuć jany na čarhovych konkursach junych arataraŭ, i navat nie pužajucca asabliva, kali ich papravić: «nie VOV, a Vialikaja Ajčynnaja vajna». Nu nia VOV, dyk nia VOV.

«A ci čytali vy, dzieci, bykaŭski «Znak biady»?» — «Bykaŭ? Heta pra VOV? U-u-u-u… Nie, nie čytali. Kolki možna pra vajnu».

Kali niechta i nie chacieŭ źniščyć žyvoj, horkaj i trapiatkoj pamiaci pra tuju vajnu, kali ŭsie hetyja parady ź ladoŭniami, «linii Stalina» i biaskoncaja «VOV» u školnaj prahramie i mielisia być stałym i haračym napaminam pra narodnuju trahiedyju — dyk jany ŭsio adno heta źniščyli.

Prajšło 75 hadoŭ. Dzieci paziachajuć ad «VOV». Jany ŭžo nia pamiatajuć starych dziadoŭ u invalidnych vazkach, što siadzieli la svaich pryzbaŭ u ciažkim zadumieńni. «Spasibo diedu za pobiedu» — heta daŭno ŭžo nia bolej, čym ździek sa zdarovaha sensu: dziady siońniašnich dziaciej naradzilisia daloka paśla vajny.

Ciapier jašče i parad. Toje, što zastavałasia, niachaj i ź ladoŭniami. Toje, što jašče niejkim čynam nahadvała, što dazvalała ŭspomnić ci pahutaryć. Ciapier jašče i parad budzie źniščany novaj asacyjacyjaj — tym, jak usioj krainaj supraciŭlalisia; tym, jak studentam pačali prapanoŭvać pasiarod pandemii pajści pahladzieć parad za prybaŭku ŭ stypendyi (dziesiać rubloŭ u nastupnym miesiacy) albo navat prosta za adpracoŭku ŭ internacie. Schadzić pahladzieć parad Pieramohi — za dapłatu ŭ 10 rubloŭ.

Jaho nazyvajuć ciapier «paradam śmierci». Ale jon i ciapier jość paradam pieramohi. Paradam pieramohi nad zdarovym sensam. Paradam pieramohi nad rekamendacyjami SAZ. Paradam pieramohi nad słabavolnymi studentami. Nad svajoj krainaj.

Nikoli ŭžo słovy «parad Pieramohi» nia buduć takimi, jakimi jany byli chacia b dla mianie.

Nia tyja pajšli ciapier parady.

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?