Portrait of prehistoric man Partret staražytnaha čałavieka Portriet drievnieho čiełovieka

Malunak zhienieravany štučnym intelektam

Vialikaje hienietyčnaje daśledavańnie staražytnych i sučasnych žycharoŭ Jeŭropy, jakoje praviali vučonyja z Univiersiteta Kapienhahiena (Danija), dazvoliła vyśvietlić, jak źmianialisia našyja fizičnyja i psichičnyja rysy ŭ apošnija 11 tysiač hadoŭ (hety čas vučonyja nazyvajuć hałacenam). Jahonyja vyniki apublikavanyja ŭ časopisie Nature.

Vučonyja vykarystali nabor danych z bolš za 1600 hienomaŭ staražytnych ludziej, što žyli ŭ pieryjad ad IX tysiačahodździa da našaj ery da kanca I tysiačahodździa našaj ery. Hetyja danyja byli suadniesieny z danymi kala 400 tysiač sučasnych žycharoŭ, što zachoŭvajucca ŭ Brytanskim bijabanku.

Mihracyjnyja pracesy

Aŭtary pasprabavali vyśvietlić, jakija prykmiety, što ciapier ułaścivyja jeŭrapiejcam, dastalisia ad prodkaŭ, a jakija stali vynikam naturalnaha adboru i adaptacyi da novaha asiarodździa i ładu žyćcia. U analizie dapamoh štučny intelekt. Byli vyznačanyja sielektyŭnyja pieravahi (selective sweeps) kožnaj z troch hrup prodkaŭ sučasnaha jeŭrapiejca (palaŭničych-źbiralnikaŭ, ziemlarobaŭ-fiermieraŭ, kačeŭnikaŭ-žyviołavodaŭ).

Jak śćviardžajuć aŭtary, jany zmahli ŭbačyć upłyŭ adboru ŭ režymie realnaha času. Daśledavańnie taksama dapamahło prasačyć mihracyju ziemlarobaŭ i žyviołavodaŭ pa Jeŭropie.

U pačatku hałacenu Jeŭropu zasialali palaŭničyja-źbiralniki. Prykładna 9 tysiač hadoŭ tamu ich stali ciaśnić plamiony ziemlarobaŭ-fiermieraŭ, jakija pryjšli z Anatalijskaha paŭvostrava i zasialili zachad kantynientu (miaža padziełu na «zachad» i «ŭschod» prachodzić prykładna pamiž Bałtyjskim i Čornym morami).

Kala 5 tysiač hadoŭ tamu na kantynient sa stepaŭ Azii pryjšli kačeŭniki-žyviołavody, jakija pakinuli zaŭvažny śled u hienach žycharoŭ poŭnačy Jeŭropy.

Nie zaŭsiody takija sustrečy byli mirnymi. Novyja danyja pakazvajuć, što kolkaść hienaŭ ziemlarobaŭ rezka ŭzrasła šmat u jakich miescach Jeŭropy kala 5900 hadoŭ nazad. Ziemlaroby poŭnaściu zamianili papulacyju palaŭničych-źbiralnikaŭ. Raptoŭnaja zamiena dazvalaje vykazać sumnieńnie ŭ tym, što sustrečy byli mirnymi. Pa słovach vučonych, jana vielmi nahadvaje kałanizacyju jeŭrapiejcami Amieryki, jakija svaimi chvarobami i hvałtam akazali razburalnaje ŭździejańnie na miascovaje nasielnictva.

Što zastałosia ad palaŭničych-źbiralnikaŭ

Daśledavańnie pakazała, što ad palaŭničych-źbiralnikaŭ, jakija žyli ŭ Jeŭropie 12 tysiač hadoŭ tamu, sučasnym jeŭrapiejcam astalisia hieny, źviazanyja ź mietabalizmam i adaptacyjaj arhanizmu da hoładu. Hetyja hieny dapamahali našym prodkam vyžyvać va ŭmovach nizkavuhlavodnaha charčavańnia, jakoje składałasia ź miasa, ryby, jahad i arechaŭ.

Ale ŭ sučasnych umovach, kali ŭ našym racyjonie šmat praduktaŭ, bahatych na vuhlavody (dziakuj ziemlarobam!), tłuščy i cukar, heta pryvodzić da vysokaj ryzyki dyjabietu II typu, pavyšanaha ŭtrymańnia chalesterynu, atłuścieńnia i pavyšanaha cisku.

Što prynieśli ziemlaroby

Ad ziemlarobaŭ-fiermieraŭ sučasnym jeŭrapiejcam dastałasia ŭstojlivaść da kišečnych infiekcyj, zdolnaść da zasvajeńnia raślinnych tłuščaŭ i cukraŭ.

Umacavańnie imunitetu tłumačycca źmienaju ładu žyćcia. Kali palaŭničyja-źbiralniki žyli dastatkova adasoblena, to ziemlaroby — dastatkova ščylna ŭ pasieliščach razam z chatnimi žyviołami. U vyniku rezka ŭzrasła ryzyka zaražeńnia jak ad čałavieka, tak i ad žyvioły.

Jak adznačajuć vučonyja, pavyšeńnie imunitetu da kišečnych infiekcyj abiarnułasia rostam ryzyki zachvorvańniaŭ na viatranku, jakaja stała aktyŭna raspaŭsiudžvacca pa Jeŭropie prykładna 8 tysiač hadoŭ tamu.

Dziakujučy ziemlarobam u žycharoŭ Jeŭropy źjaviŭsia hien, jaki z adnaho boku ŭzmacniŭ abaronu ad infiekcyj močavydzialalnych šlachoŭ, z druhoha — pavysiŭ ryzyku zaražeńnia hielmintami.

U toj ža čas ziemlaroby prynieśli z saboj pavyšanuju schilnaść da zapalenčych zachvorvańniaŭ kišečnika, u pryvatnaści da chvaroby Krona.

Jašče adzin hien, jaki staŭ raspaŭsiudžvacca z prychodam ziemlarobaŭ kala 8 tysiač hadoŭ tamu, źviazany sa zdolnaściu abarony ad astmy. Ale ŭ toj ža čas jon sadziejničaje bolš mocnamu śvierbu pry ŭkusie kamara.

Hieny fiermieraŭ zrabili jeŭrapiejcaŭ bolš tryvožnymi, razdražnionymi i pavysili ŭ ich pačućcio viny. U toj ža čas jany akazali mahutny ŭpłyŭ na aśviatleńnie skury ŭ žycharoŭ centralnych i paŭdniovych rehijonaŭ (u žycharoŭ paŭnočnych rehijonaŭ hieny, adkaznyja za śvietłuju skuru, stali zjaŭlacca 13 tysiač hadoŭ tamu).

Što dali žyviołavody

Ličycca, što z raspaŭsiudžańniem žyviołahadoŭli ŭ hienomie jeŭrapiejcaŭ u vyniku naturalnaha adboru zjavilisia mahčymaści pieratraŭlivać małako. Ale daśledavańnie pakazała, što novyja varyjanty hienaŭ stali źjaŭlacca ŭ žycharoŭ Jeŭropy (asabliva ŭ ziemlarobaŭ paŭdniova-ŭschodniaj Jeŭropy i Kaŭkaza) prykładna na tysiaču hadoŭ raniej za masavuju mihracyju siudy žyviołavodaŭ. Mahčyma, heta źviazana z najaŭnaściu ŭ ziemlarobaŭ chatniaj žyvioły.

Razam z žyviołavodami pa Jeŭropie prykładna 4 tysiačy hadoŭ tamu staŭ raspaŭsiudžvacca varyjant hiena, jaki daje bolšuju abaronu ad infiekcyj, što pieradajucca pałavym šlacham. Pryčym najbolš mocna — u časy Siaredniaviečča prykładna 1000 hadoŭ tamu. U toj ža čas hety hien pavysiŭ ryzyku psaryjazu.

Vučonyja taksama źviarnuli ŭvahu, što rost imunnaj abarony arhanizmu ci antyinfiekcyjnaja adaptacyja zaŭvažnyja tolki z prychodam u Jeŭropu žyviołavodaŭ.

Analiz DNK patahienaŭ u staražytnych kostkach pakazaŭ, što častata zachvorvańniaŭ, jakija pieradajucca ad žyviołaŭ da čałavieka (naprykład, bubonnaja čuma, bałotnaja lichamanka) nie ŭzdymałasia ŭ Jeŭropie da prychodu žyviołavodaŭ, niahledziačy na toje, što ziemlaroby hadavali chatniuju žyviołu.

Hieny, jakija ŭzmacnili imunny adkaz na patahieny ŭ našych prodkaŭ, zjaŭlajucca pryčynaj rostu aŭtaimunnych zachvorvańniaŭ (naprykład, raśsiejanaha sklerozu) u sučasnych žycharoŭ Jeŭropy. Pryčyna hetamu — raźvićcio miedycyny i pavyšeńnie ŭzroŭniu hihijeny, što značna źniziła ŭździejańnie niebiaśpiečnych patahienaŭ, ale paviarnuła imunnuju sistemu suprać svaich ułasnych kletak.

Vučonyja taksama vyznačyli niekalki varyjantaŭ hienaŭ, jakija šyroka raspaŭsiudžanyja ŭ jeŭrapiejcaŭ, ale redka sustrakajucca ŭ žycharoŭ Afryki ci Uschodniaj Azii. Jany źviazanyja z abaronaj ad paratytu (zavušnicy), ale pavyšajuć ryzyku raźvićcia aŭtyzmu.

Hieny kačeŭnikaŭ-žyviołavodaŭ zrabili jeŭrapiejcaŭ bolš vysokimi i pavialičyli ich masu cieła. Akramia hetaha, jany atrymali bolšy abjom farsiravanaha vydychu.

Takim čynam, jak adznačajuć aŭtary, toje, jak vyhladajuć i na što čaściej chvarejuć sučasnyja jeŭrapiejcy, zaležyć jak ad spadčynnaści, atrymanaj ad roznych prodkaŭ, tak i ad pastupovaj adaptacyi da ŭmoŭ žyćcia i navakolnaha asiarodździa. Dalejšaje razbłytvańnie hetaha hienietyčnaha kłubka — sprava budučych daśledavańniaŭ.

Čytajcie jašče:

Mir, siabroŭstva, seks: jak u Jeŭropie suisnavali staražytnyja palaŭničyja i ziemlaroby

Analiz DNK dapamoh rašyć zahadku baskaŭ

Analiz staražytnaj DNK vyjaviŭ, što vikinh — prafiesija, a nie etnas

Zvyčku rana ŭstavać ludziam pieradali nieandertalcy — vučonyja

Клас
35
Панылы сорам
2
Ха-ха
3
Ого
8
Сумна
5
Абуральна
3

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?