U druhoj častcy hutarki lehiendarny architektar-restaŭratar Uładzimir Papruha raspavioŭ, jak vyrašyć transpartnuju i horadabadaŭničuju prablemy Minska, a taksama jak jamu pracujecca hałoŭnym architektaram biełaruskaha prajekta ŭ Vieniesuele i čamu za dva hady jon ni razu nie schadziŭ tam u kabak. (Pieršuju častku hutarki čytajcie tutaka.)

— I jakaja vaša prapanova pa vyrašeńni horadabudaŭničaj i transpartnaj prablemy ŭ Minsku?

— Ja skłaŭ architekturny prajekt vyrašeńnia horadabudaŭničaj i transpartnaj prablemy Minska na 90 staronkach. Maja prapanova — raźvieści ŭsie histaryčnyja kirunki i vyjezdy z horada takim čynam, kab sučasny horad nijak nie kanfliktavaŭ z horadam histaryčnym. Bo ŭ nas atrymałasia tak, što histaryčny centr pastajanna kanfliktavaŭ z Minskam-savieckim. Minsk-histaryčny i Minsk-saviecki musiać harmanična dapaŭniać adzin adnaho. My pavinny spakojna ź Sierabranki ci Šabanoŭ pa mahistrali ahulnaharadskoha značeńnia zajechać u histaryčny centr — ale tolki na jahonuju ŭskrainu. Pryparkavacca — i spakojnieńka prajści ŭ toje miesca, jakoje nas cikavić. Byli prapanavanyja try ŭmoŭnyja kirunki — Uschodniaja brama, Paŭnočnaja brama i Zachodniaja brama, dzie stvarajucca parkovačnyja centry. My tam parkujemsia — i ŭ narmavanych radyusach piešachodnaj dasiahalnaści (400–500 mietraŭ) spakojna dachodzim da patrebnaha punkta. Takim čynam my vyrašajem i prablemu parkoŭki, i prablemu rehienieracyi histaryčnaha centra. Što adbyvajecca ciapier? Pa ŭsich siońniašnich narmatyŭnych dakumientach nivodzin inviestar nie moža ŭ pryncypie niešta zaprajektavać i zbudavać biez zabieśpiačeńnia parkoŭki. A kali horadabudaŭničaja prablema nie vyrašana, jak u nas, to kožny inviestar pavinien na tym łapiku ziamli, što jamu vydali, zabiaśpiečyć parkovačnyja miescy. Jak heta mažliva? Nijak. Dakładniej, tolki adnym čynam: źnieści historyka-kulturnuju kaštoŭnaść, zrabić padziemny parkinh — a naviersie pastavić toje, što architektaru viaroŭkinu «stuknie ŭ łob». Tamu i źnikajuć u nas adzin za druhim staradaŭnija pomniki architektury. Bo zabudova horada idzie nie sistemna, a chaatyčna — kožny vyrašaje svaje kankretnyja prablemy i patreby. A my tym časam hublajem histaryčny centr jak abjekt. Ja prapanuju pačać vyrašać hetuju prablemu — i z hetaha simbijozu savieckaha Horada Sonca i histaryčnaha Mienska zrabić turystyčny brend u histaryčnym maštabie.

Savieckaja bajka, što tut byŭ zaniadbany brudny horad z pavalenymi płatami — poŭnaja falsifikacyja.
Horad Miensk — jon starejšy za Varšavu, za Bierlin, za Vilniu, za Talin, za Ryhu, za Vienu, za Maskvu… Fantastyš! Ale my pryjazdžajem u Minsk — i ničoha hetaha nie bačym! Što zdaryłasia?! I siońnia stvarajecca situacyja, što kali my padklučym dziaržaŭny resurs, zrobim heta dziaržaŭnaj prahramaj — heta moža stać samym lepšym turystyčnym brendam u pryncypie ŭ Jeŭropie! Što cikava zachodnikam? Pabačyć savieckuju aŭtentyku. Heta naša biada — ale jana zrabiłasia našym brendam! Naš praśpiekt — heta Horad Sonca, heta supierpomnik, jakoha niama nidzie ŭ śviecie! I voś idzie hety praśpiekt — a voś histaryčny centr tysiačahadovaha horada, jaki starejšy za mnohija stalicy Jeŭropy! Moj prajekt taksama ŭtrymlivaje vyrašeńnie transpartnaj prablemy — i jašče nichto ŭ Kamitecie architektury nie skazaŭ mnie, što heta nie padziejničaje.

— A jakim čynam heta možna zrabić technična ŭ hatovaj haradskoj situacyi?

— Ničoha nie źniščajučy, treba prosta źvieści ŭsio ŭ adnu schiemu, u adnu sietku, zabiaśpiečvajem tranzit praz horad. Treba zrabić tolki «kaśmietyčnyja» ŭdakładnieńni — litaralna 5–7% ad taho, što ŭžo zroblena.

— Spadar Uładzimir, a vy daviali svoj prajekt da haradskich uładaŭ?

— Ułady horada aznajomlenyja z hetym jašče 5 hadoŭ tamu. Inšaja reč, kab navieści paradak u hetym pytańni, treba jak minimum zadumacca: što ciapier adbyvajecca ŭ histaryčnym centry? Tamu što łabiravańnie kožnych kankretnych drabniutkich abjektaŭ akazvajecca pieraškodaj u realizacyi prahramy, jakaja vyrašaje mnohija prablemy navyrost.

— Viarnuŭšysia z pracy na histaryčnym pałacy ŭ polskaj Paznani, vy zaniali ŭ Minsku vysokuju pasadu ŭ Minharvykankamie. Čamu prablema nie pačała vyrašacca?

— Tak, mnie było prapanavana zaniać pasadu hałoŭnaha dziaržaŭnaha inśpiektara pa achovie historyka-kulturnaj spadčyny. Spadčyna na toj čas sistemna niščyłasia, jak niščycca, liču, i siońnia. I majoj zadačaj było spakojna ŭvajści ŭ sistemu, pasprabavać pazityŭna i bieskanfliktna na ŭzroŭni płanavaj palityki Minharvykankama raźvieści niejkija prablemy. U hetym sensie ŭsio, što možna było zrabić, było zroblena. Hetyja hady byli dla mianie vielmi važnyja, bo kali ja pryjechaŭ u Minsk, u mianie paniaćcia zialonaha nie było, jak vyrašyć prablemu horada. Ja hladzieŭ pa televizary, jak niadaŭna prezident pryznačaŭ novaha kiraŭnika Minska Ładućku. I ŭsio, što Alaksandr Ryhoravič tam kazaŭ — kładziecca voś u hetuju maju schiemu, usie hetyja prablemy možna vyrašyć, najpierš transpartny kałaps. Minsk nie maje dynamiki sučasnaj jeŭrapiejskaj stalicy. Pa dynamicy my žyviom niedzie ŭ 1970-ch hadach. A što budzie zaŭtra, kali ŭ Minsk napraŭdu pryjduć inviestycyi?.. Naša zadača — kab kožnaja kapieječka, jakaja siudy ŭpadzie, patrapiła na adpaviednaje miesca. Kab nie treba było paśla hetyja kapieječki vykałupvać, bo niama kancepcyi raźvićcia horada.

— Jak vy ličycie, čamu ŭ nas časam źniščajucca pomniki architektury? Jość ža Zakon, jaki zabaraniaje heta rabić, jość Upraŭleńnie pa achovie spadčyny. Čamu my čujem «zvodki z frantoŭ»: adzin budynak hrochnuli, druhi…

— Prablema ŭ tym, što ŭsio heta robicca bieśsistemna. Siońniašnija inviestycyi, jakija iduć — jany nieefiektyŭnyja. Što treba inviestaru? Našy apanienty kažuć: nu dobra, vy tam niešta zaprajektavali — ale inviestaram heta niavyhadna. Poŭnaja łuchta! U tym režymie, u jakim ciapier raźvivajecca histaryčny centr, patencyjał — nu 5000, nu 10 000, nu 15 000 kvadratnych mietraŭ niejkich tam umoŭnych płoščaŭ. Pryčym umoŭnych płoščaŭ, jakija ŭvachodziać u kanflikt z histaryčnym centram, ź mietodykaj, z zakonam ab achovie historyka-kulturnaj spadčyny.

Što prapanujem my? U nas patencyjał histaryčnaha centra — heta 250 tysiač kvadratnych mietraŭ navukova abhruntavanych inviestycyj!
Dzie na ekskluziŭnaj terytoryi robiacca ekskluziŭnyja abjekty, jakija stanoviacca tvaram cełaj krainy, brendam, pomnikam. Lubaja inviestycyja, heta, pierš za ŭsio, pazityŭnaja prahrama. Prychodziać kitajcy, jakija hatovyja dać 15 miljardaŭ dołaraŭ. Pytańnie: pad što?

— Nie znojdziem! Jość dziaržaŭnaja prahrama, jakaja zmoža «pieramałoć» hetyja 15 miljardaŭ? Niama! Razumiejecie, usie hetyja kapitalisty ź miaškami hrošaj — heta biznesoŭcy, jakija dobra viedajuć, što hrošy pavinny krucicca. I prajekt, jaki my prapanujem, — biazdonny! Jość miesca dla svajho «manchetana». Pryčym nie niedzie tam u aeraporcie, a tam, dzie ciapier zavod kala vulicy Pulichava — praktyčna ŭ samym centry! Jon usio adno budzie adtul vyvodzicca — jość adpaviednaje rašeńnie. Navat kazali, što hetuju terytoryju ŭžo niekamu addali. Ale kali addali voś tak bieśsistemna, jak robicca ciapier, budzie taja samaja situacyja, što i ź inšymi abjektami — budziem paśla dumać, što z hetym rabić, jak vyrašyć prablemu transpartu.

Naša prapanova praduhledžvaje i taki «manchetan», i zachavańnie histaryčnaha centra, i zachavańnie Minska-savieckaha
Takaja schiema raźvićcia budzie zapatrabavanaja i praz 200 hadoŭ. I kali heta budzie sistemnaja inviestycyja — usie kinucca da nas. Adnak heta budzie nie tolki inviestycyjaj, nie tolki źniešnieturystyčnym brendam, ale i ŭnutranym. Kudy viazuć usich školnikaŭ, jakija ciapier padrastajuć? Na Kurhan Słavy i ŭ Chatyń? Heta vydatnyja pomniki savieckaha času. A dzie ž ideałahičnaja prahrama Dziaržavy Biełaruś? A voś jana! Voś histaryčny centr, tysiača hadoŭ našaj historyi. A voś savieckaja spadčyna. A voś dasavieckaja spadčyna. Prahrama navyrost!

— Vy zaniali pasadu ŭ Minharvykankamie z takimi śvietłymi dumami! I što, udałosia niešta zrabić?

— Kali ja zaniaŭ hetuju pasadu, prosta nie było hetaj kancepcyi, idei. Bo nie było materyjałaŭ, nie było daśledavańniaŭ. Idei, jakaja bieskanfliktna raźviała b Minsk-savieckiMinskam-histaryčnym, nie było nikoli. Jana źjaviłasia ŭ mianie ŭ čas pracy 2002–2007 hadoŭ. My, złučyŭšy chaatyčnyja vulicy, stvaryli dublor praśpiekta Niezaležnaści — aŭtamahistral haradskoha značeńnia biez skryžavańniaŭ i śviatłaforaŭ, pa jakoj možna budzie prajechać ad aeraporta da Nacyjanalnaj biblijateki non-stop! Takim ža čynam, padobnaj mahistrallu, vyrašana prablema poŭnač-poŭdzień.

— Spadar Uładzimir, dyk čamu, kali vaš prajekt taki dobry, za jaho nie ŭchapilisia haradskija ŭłady?

— Heta pytańnie da ich. Ja zrabiŭ što moh: architekturny prajekt byŭ hatovy ŭ 2007 hodzie. Tady ž jon byŭ uračysta i biaspłatna pieradadzieny ŭ Minharvykankam jak padarunak Tavarystva achovy pomnikaŭ. Pierad tym navat adbyłasia narada ŭ Administracyi Prezidenta, na jakoj byŭ pradstaŭleny prajekt. Usio było ŭchvalena, pryznačanaja data nastupnaha pasiadžeńnia. I ŭsio, cišynia.

— Čamu vy pajšli ź dziaržaŭnaj pracy?

— U mianie skančaŭsia kantrakt. Ja razvažyŭ, što nie zmahu spynić budaŭnictva ŭsich hetych vuścišnych parkinhaŭ na Niamizie. Kali b ja zastaŭsia, i ŭsio heta adbyvałasia pry mnie, heta aznačała b, što ja z hetym zhodny. Tamu kali mianie vyklikaŭ načalnik adździeła kultury i skazaŭ: «Uładzimir Adamavič, my nie zmožam z vami praciahnuć kantrakt», ja zhadziŭsia, ale admoviŭsia pisać zajavu pa ŭłasnym žadańni. Kali ja drenny rabotnik — zvalniajcie. Jany pałochali mianie «drennymi zapisami ŭ pracoŭnaj knižcy», adnak ja nie paddaŭsia.

— Jak vy patrapili ŭ Vieniesuełu?

— Na karotki čas ja viarnuŭsia ŭ Polšču, paśla ŭźnik hety vieniesuelski prajekt. Mnie było cikava zaniacca hetym, ja chacieŭ pabačyć Paŭdniovuju Amieryku. Tamu ja i pajšoŭ znoŭ na dziaržaŭnuju słužbu: realizacyju miždziaržaŭnaha pahadnieńnia miž Uradam i Ministerstvam architektury Biełarusi i vieniesuelskim Ministerstvam žylla i navakolnaha asiarodździa. U nas jość kantrakt na budaŭnictva 5000 kvateraŭ — heta pieršaja čarha. Prajekt idzie ŭ horadzie Marakaj.

Toj samy padmurak, kudy zakładali simvaličnyja šufli bietonu prezidenty

Čavies i Łukašenka padčas vizitu biełaruskaha prezidenta.

— Jak tam pravilna zaviecca vaša pasada?

— Ja načalnik majsterni pa prajektavańni i hałoŭny architektar hetaha vieniesuelskaha prajekta.

— Dyk heta budzie novy rajon u horadzie?

— Heta budzie faktyčna ceły horad. Naša placoŭka — 30 tysiač hiektaraŭ — raźličana na 10 365 čałaviek.
Ja zaprajektavaŭ rajon u poŭnaj adpaviednaści ź vieniesuelskaj narmatyŭna-pravavoj bazaj: normy pa handlovych, adukacyjnych abjektach, zonach adpačynku…

— A ruki, materyjały — tam usio naša?

— U adpaviednaści z kantraktam, my možam pryciahnuć tudy nie bolš za 10 pracentaŭ našaha piersanału. Ciapier u nas čałaviek 50–60 biełaruskaha kantynhientu — zbolšaha praraby i prajektnaja hrupa. Astatnija vieniesuelcy.

— A na jakoj movie vy ź imi havorycie?

— Pracoŭnaja mova ŭ nas ispanskaja, dakumientacyja vieniesuelskim ministerstvam zaćviardžajecca pa-ispansku.

— Vam daviałosia dla hetaha vyvučyć movu?

— U pryncypie tak. Adnak, razumiejecie, prajektnaja dakumientacyja — heta jak chimičnaja formuła, internacyjanalnaja reč.

— Marakaj — heta ž nie stalica Vieniesueły, čamu prajekt realizujecca mienavita tam?

— Ja dumaju tamu, što kamandante Čavies asabista zaanhažavany hetym prajektam — jahonaja palityčnaja karjera pačałasia z Marakaja. Jon byŭ kamandziram desantnaj bazy, jakaja znachodzicca niepadalok ad našaha abjekta. Jon dobra viedaje hetaje miesca — miarkuju, jon jaho asabista i prapanavaŭ. Marakaj raźmieščany vielmi dobra, udała źviazany sa stalicaj Karakasam. Adtul da Karybskaha mora pa pramoj praz hory 15 kiłamietraŭ, pa śpidomietry — 45.

— Paśla prajekta pa rodnym Minsku, marakajski, vidać, nie nastolki vam mientalna blizki?..

— Toj dośvied, jaki ja nabyŭ u čas stvareńnia prajekta pa Minsku, dapamoh mnie i ŭ Marakai. Toje prahramnaje zabieśpiačeńnie dla kampjutara, jakoje ja vykarystaŭ na minskim prajekcie — u Marakai nichto jašče nie ŭmieje na hetym pracavać. U mianie tam niama kankurencyi. Ja starajusia rabić dobra i navyrost.

— Ale vychodzić, što vaš prajekt pa Minsku staŭsia prosta zabytym?

— Ja absalutna ŭpeŭnieny, što jon usio adno budzie zapatrabavany. Heta nie zaležyć ni ad mianie, ni ad Minharvykankama. Jość abjektyŭnyja rečy, jakija adbyvajucca ŭ raźvićci tysiačahadovaha horada. Inšaja prablema, što siońnia vyrašyć hetyja zadačy im budzie kaštavać rubiel, a zaŭtra — paŭtara rubla. Kali stracim jašče 10 hadoŭ — heta budzie kaštavać 10 rubloŭ, a rabić usio adno daviadziecca.

— Bolšaść biełarusaŭ nikoli nie byli ŭ Vieniesuele, nie kožny dakładna navat skaža, dzie jana znachodzicca. Što heta za kraina, jakaja raptoŭna stałasia nam nastolki blizkaj, što my navat realizoŭvajem tam taki bujny budaŭničy prajekt? Vy tam užo dva hady, dyk raspaviadzicie.

— Heta tłumačycca lohka:

u nas ź Vieniesuełaj niama nijakich kulturałahičnych i histaryčnych prablemaŭ. U hetym sensie siabravać na adlehłaści, praź miežy značna praściej, čym być susiedziami.
Vieniesueła — vielmi pazityŭnaja kraina z cudoŭnym klimatam. Samaja hałoŭnaja prablema tam — kałanijalny dośvied. Vieniesueła maje vielmi ciažki dośvied, ale jana dynamičnaja.
Siońniašniaje nasielnictva Vieniesueły — heta jakraz tyja akupanty, jakija pryjšli siudy 500 hadoŭ tamu. Ale, jak ni dziŭna, hetyja ludzi, razburyŭšy hetuju kulturu, nie stvaryli, liču, za 500 hadoŭ ničoha svajho: niama ni teatra, ni litaratury, ni architektury, ni kino… U nas kožny łužok i kožny barok majuć svaje nazvy i imiony. A ŭ ich — «daroha», «les», «raka».

— Ci praŭda, što tam davoli niebiaśpiečnaja kryminahiennaja situacyja?

— Na 30–40% terytoryi Karakasa nikoli ŭ žyćci nie ŭvachodziła palicyja. Ludzi žyvuć u truščobach ledź nie plemiannym ładam na hetych harach, tam svajo samakiravańnie, svaje razborki…

— Byŭ vypadak, kali tam zabili biełaruskaha pierakładčyka…

— Siarod biełaha dnia! Čałaviek jechaŭ na pracu, stajaŭ na prypynku, kruhom było šmat ludziej. Jamu prystavili pistalet da hałavy, jon nie zachacieŭ addać noŭtbuk — jaho zastrelili i ŭciakli. I ich, zdajecca, nichto navat nie šukaje.

— Vam tam nie strašna žyć?

— Ja starajusia nikudy nie vychodzić aproč doma i pracy. Ale tam praŭda žyćcia takaja, što

možna pajści ŭ kramu pa małačko — i nie viarnucca. Usie hetyja chłopcy katajucca navat nie z nažami, ź pistaletami!.. Ja žyvu ŭ 15-paviarchovym domie, na 10-m paviersie. Absalutna na ŭsich voknach doma stajać kraty. Dom abniesieny trochmietrovym bietonnym płotam, nad im — skrutki kalučaha drotu, da jakoha padviedzieny tok. Kab uvajści na terytoryju — elektronnaja tabletka. Kab uvajści ŭ padjezd — elektronnaja tabletka, na ŭvachodzie ŭ lift — taksama, na pavierch — toje samaje. Kruhłasutkava dziažuryć uzbrojenaja aŭtamatami achova. Usia Vieniesueła tak žyvie. Kali ŭ Biełarusi možna pryznačyć dziaŭčynie spatkańnie, prahulacca pad Miesiacam pa vulicach horada, pasłuchać ptušak, to ŭ Vieniesuele takoje vyklučana.
Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?