Biełaruski Čarnobyl — heta nie tolki Brahin dy Chojniki.

 Apošni vypusk Vostuchaŭskaj siaredniaj škoły, 1991 h. Fota z archiva aŭtara.

Apošni vypusk Vostuchaŭskaj siaredniaj škoły, 1991 h. Fota z archiva aŭtara.

 Vostuchaŭskaja siaredniaja škoła. Hod paśla Čarnobyla. Fota z archiva aŭtara.

Vostuchaŭskaja siaredniaja škoła. Hod paśla Čarnobyla. Fota z archiva aŭtara.

 Ciapier na miescy škoły zastalisia zastalisia frahmienty padmurkaŭ dy reštki hanka. Krasavik, 2011 h. Fota aŭtara.

Ciapier na miescy škoły zastalisia zastalisia frahmienty padmurkaŭ dy reštki hanka. Krasavik, 2011 h. Fota aŭtara.

 Na miescy byłoj škoły. Krasavik, 2011 h. Fota aŭtara.

Na miescy byłoj škoły. Krasavik, 2011 h. Fota aŭtara.

 Niekali tut byŭ školny stadyjon. Krasavik, 2011 h. Fota aŭtara.

Niekali tut byŭ školny stadyjon. Krasavik, 2011 h. Fota aŭtara.

 Vioska Vostuchava, Karelicki rajon. Krasavik, 2011 h. Fota aŭtara.

Vioska Vostuchava, Karelicki rajon. Krasavik, 2011 h. Fota aŭtara.

 Vioska Vostuchava, Karelicki rajon. Krasavik, 2011 h. Fota aŭtara.

Vioska Vostuchava, Karelicki rajon. Krasavik, 2011 h. Fota aŭtara.

U vioscy Vostuchava, što na miažy Karelickaha i Navahrudskaha rajonaŭ, na miescy byłoj škoły ciapier pustka. Ad cahlanaha budynka zastalisia frahmienty padmurkaŭ dy reštki hanka, na jakim raniej fatahrafavalisia vypuskniki. A niekali tut viravała žyćcio. Školny dvor patanaŭ u kviecieni sadu.

Apošni vypusk u Vostuchaŭskaj škole, piaty z momantu avaryi na ČAES, adbyŭsia ŭ 1991 hodzie. Budynak škoły razburyli, z dvara i stadyjona źniali hrunt i vyvieźli na śpiecyjalnuju placoŭku. Razam ź inšymi škołu raźbirali nastaŭniki. Siarod ich byŭ moj baćka, jaki adpracavaŭ u toj škole nastaŭnikam amal 10 hod.

Baćki pryhadvali, što pieršyja hady paśla avaryi daroha z pracy davałasia ciažka. «Išli ad łavy da łavy: projdzieš kiłamietr — pryvališsia na łavie da płotu».

«My doŭhi čas ničoha nie viedali. Potym źjavilisia dazimietry. U škole vyjavili vysoki radyjacyjny fon», — pryhadvaje nastaŭnica bijałohii Halina Lejka, kłasnaja kiraŭnica apošniaha vypusku Vostuchaŭskaj škoły.

Svaje-čužyja

U 1991-m ja pajšoŭ u piaty kłas vaśmihodki ŭ Zapolli, što pobač z Kareličami. U toj hod da nas dałučylisia vučni i nastaŭniki likvidavanaj Vostuchaŭskaj škoły. Spačatku my, dzieci, usprymali navičkoŭ z naściarohaj (tajamničaj napružanaści dadavali biazhłuzdyja, jak na siońniašni rozum, bajki pra likvidatara Fiedziu «Čerapa» z Vostuchava, jaki, nibyta, paśla vachty ŭ Čarnobyli abłysieŭ i śviaciŭsia ŭnočy, jak lampačka).

Vostuchaŭskija taksama nie adrazu źmirylisia ź pieramienami, i choć nie byli pierasialencami, i žyli ŭ ličanych kiłamietrach ad nas, zdajecca, doŭha jašče adčuvali na sabie adbitak svajoj asablivaści.

Dziakujučy tamu, što ŭ nas pačali vučycca dzieci z zabrudžanaj terytoryi, škołu ŭklučyli ŭ tak zvanyja čarnobylskija prahramy. Humanitarnaja dapamoha, azdaraŭleńnie za miažoj — usio heta stała budzionnaściu. Jak i zachvorvańni ščytapadobnaj załozy, jakija vyjaŭlali nie tolki ŭ dziaciej-prybyšoŭ, ale i ŭ tych z nas, chto baviŭ leta ŭ dziadoŭ u zabrudžanych vioskach.

Miaža pamiž nami, dziećmi, pastupova źnikała. Zatoje rasła prorva pamiž našymi vioskami. U maim Krasnym pabudavali naviutkuju trochpaviarchovuju škołu sa spartzałaj. Źjaviłasia niekalki novych vulic, zabudavanych prastornymi katedžami, u niekatoryja ź jakich pierasialilisia siemji našych «čarnobylcaŭ». U ichnich ža vioskach tym časam puścieli chaty, začyniŭsia kłub…

Radyjacyja nie kusajecca

Daroha z Karelič u Ščorsy, imklivy ŭźlot trasy ŭharu — i pierad vami adkryvajecca fantastyčny vid na Ščorsy, a taksama na lasy i papłavy, što ciahnucca da haryzontu. Kali hrymnuŭ Čarnobyl, hetaja trasa stała darohaj u miascovuju zonu. U pieršyja paśla avaryi hady ŭ tutejšych vioskach płacili kampiensacyju siemjam, čyj padvorak začapiła radyjacyja. U narodzie tyja vypłaty chutka prazvali «hrabavymi». Mnohija zajzdrościli susiedziam, jakim «paščaściła» atrymlivać tyja hrošy. Chtości praz heta pierastaŭ navat vitacca miž saboj.

Kali ŭ ščorsaŭskich lasach znajšli radyjacyju, bolšaść pierastała naviedvacca tudy pa hryby dy jahady. U Vostuchavie pačali zarastać sažałki z karasiami dy akuniami. Mnohija pabrali dziaciej dy źjechali z zabrudžanych viosak padalej.

Ale nie ŭsie paddalisia panicy. Chtości z achvotaj pryniaŭ vieru ŭ ačyščalnyja jakaści «čarniła», a niekatoryja, jak siabar maich starejšych bratoŭ, badzioryli siabie samapadmanam. «Jakaja radyjacyja?» — pytaŭ jon mianie pierad tym, jak vypravicca ŭ hryby pad Ščorsy. — «Jana ž nie kusajecca. Jaje navat nie bačna!»

Svoj Čarnobyl

Za čverć stahodździa, što minuła ad vybuchu ŭ Prypiaci, niekali šmatludnaje Vostuchava dy inšyja navakolnyja vioski apuścieli. I nie adna radyjacyja tut vinavataja, bo takuju ž karcinu možna pabačyć i ŭ «čystych» vioskach Kareliččyny. Ale žyćcio tut usio ž cieplicca. Ale jość toje, što nie daje zabyć zusim, svoj znak biady. Placoŭka, na jakoj niekali stajała Vostuchaŭskaja siaredniaja škoła, niby stary šnar, pastupova zaciahvajecca chmyźniakom i horami śmiećcia. Jana niby napamin, što biełaruski Čarnobyl — heta nie tolki Brahin, Naroŭla dy Chojniki. Heta i Stolinščyna, i Vałožynščyna, i Uschodniaja Mahiloŭščyna dy inšyja rajony krainy, u jakich trahiedyja 25-hadovaj daŭniny taksama pakinuła svaje ślady.

Клас
Панылы сорам
Ха-ха
Ого
Сумна
Абуральна

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?