Niahledziačy na zvaroty hramadzian, Dziaržaŭtainśpiekcyja nie robić važkich krokaŭ nasustrač pa prablemie pašyreńnia śfiery ŭpłyvu biełaruskaj movy.

 Jašče niadaŭna štrafnyja kvitancyi afarmlalisia pa-biełarusku.

Jašče niadaŭna štrafnyja kvitancyi afarmlalisia pa-biełarusku.

 Ciapier jany rasijskamoŭnyja.

Ciapier jany rasijskamoŭnyja.

Niadaŭna aŭtaamataram pačali vydavać kvitancyi na ruskaj movie ab apłacie štrafu. «Praviłaŭ darožnaha ruchu» pa-biełarusku dahetul nie isnuje, a «Paśviedčańni ab rehistracyi» transpartnych srodkaŭ pa-raniejšamu vypuskajucca ŭ styli nie zaŭsiody piśmiennych moŭnych hibrydaŭ. Z-za čaho heta adbyvajecca?

Čamu biełaruski aŭtamabilist nie moža atrymać «Paśviedčańnie ab rehistracyi» svajoj mašyny na rodnaj movie? I čamu «Praviły darožnaha ruchu» dahetul nie vydadzieny pa-biełarusku? Hetyja pytańni ciaham pieršaj pałovy 2011 hoda abmiarkoŭvalisia na staronkach «Źviazdy» i ŭ inšych biełaruskich ŚMI. Urešcie zvarot z prośbaj vyrašyć prablemu ŭ respublikanskuju Dziaržaŭtainśpiekcyju dasłaŭ Aleh Trusaŭ, siabar Hramadska-kansultatyŭnaj rady pry Administracyi Prezidenta i kiraŭnik Tavarystva biełaruskaj movy. Ruskamoŭny adkaz za podpisam načalnika DAI MUS Biełarusi Ju.A. Litvina trapiŭ u internet.

«Paviedamlajem, što dla arhanizacyi vydačy ŭ masavym paradku paśviedčańnia ab rehistracyi transpartnaha srodku na biełaruskaj movie nieabchodna zrabić madernizacyju ŭsiaho prahramnaha zabieśpiačeńnia, što zapatrabuje značnych finansavych vydatkaŭ. Na siońniašni dzień heta niemetazhodna, pakolki nazirajucca tolki adzinkavyja vypadki zvarotaŭ hramadzian z prośbaj ab vydačy paśviedčańnia ab rehistracyi na biełaruskaj movie», — paznačana ŭ adkazie.

Dakumient vyklikaŭ abureńnie na internet-forumach. I nie biespadstaŭna. Atrymlivajecca, što našy dziaržaŭnyja VNU štohod vypuskajuć sotni kvalifikavanych prahramistaŭ, a ŭ MUS niama srodkaŭ, kab zamović prahramnaje zabieśpiačeńnie (pakolki ŭžo pramarhali heta pytańnie raniej). I zamović jaho nie prosta tak, dla hulni, a kab zabiaśpiečyć zakonnaje prava aŭtaamatara na rodnuju movu.

Pry tym što siońnia «Paśviedčańnie ab rehistracyi» składajecca najčaściej niepiśmienna. Sam šabłon dakumienta — biełaruskamoŭny, a źviestki ŭnosiacca pa-rusku. I zamiest «Koler sini» my čytajem «Koler sinij».
Taki voś niedarečny moŭny hibryd. Heta toje samaje, što pryšyć mužyku žanočyja nohi. Takoha nie pavinna być u pryrodzie.

Nakont «nazirajucca tolki adzinkavyja vypadki zvarotaŭ hramadzian z prośbaj ab vydačy paśviedčańnia na biełaruskaj movie», dyk dziŭnaha ničoha niama. Ja — čałaviek biełaruskamoŭny. Ale majo «Paśviedčańnie ab rehistracyi» — standartny moŭny hibryd. Tamu što ja imknuŭsia atrymać jaho jak maha chutčej i nie chacieŭ iści z žabrackaj kalitoj da roznaha kštałtu načalnikaŭ, jakija vykazali łasku i dali dazvoł, kab ja atrymaŭ dakumient na rodnaj movie.

Darečy pra mytarstvy atrymańnia biełaruskamoŭnaha paśviedčańnia "Źviazda" paviedamlała 30 sakavika 2011 hoda («Jak ja atrymlivaŭ techpašpart na mašynu pa-biełarusku»). Zvyčajnaje paśviedčańnie robiać za sutki, na biełaruskamoŭnaje spatrebiłasia...18 dzion.

* * *

Pytańnie pra toje, kab vydać «Praviły darožnaha ruchu» pa-biełarusku, padymałasia nie raz. Ale i tut, jak kažuć, voz i siońnia tam.

U pačatku leta Nacyjanalny centr pravavoj infarmacyi Respubliki Biełaruś vypuściŭ najnoŭšy zbornik «PDD i miery adkaznaści za ich parušeńnie». Abjom — 144 staronki, i nivodnaha słoŭca pa-biełarusku.

Niama biełaruskaj movy i na sajcie Ministerstva ŭnutranych spraŭ, u strukturu jakoha ŭvachodzić Dziaržaŭtainśpiekcyja. U adroźnieńnie ad Dziaržaŭnaha pamiežnaha kamiteta, Ministerstva abarony i KDB. Tamu jość kankretnyja padstavy vykazvać pretenzii milicejskamu viedamstvu.

Dniami ja sam upeŭniŭsia ŭ tym, što taja ž słužba DAI čym dalej, tym bolš admaŭlajecca ad nacyjanalnaj movy.

Kali ŭzimku 2011 hoda inśpiektary vydavali parušalnikam biełaruskamoŭnuju «Kvitancyju ab apłacie štrafu», to zaraz vydajuć ruskamoŭnuju «Kvitanciju ob upłatie štrafa».

20 studzienia hetaha hoda mianie ŭpieršyniu ŭ žyćci złaviŭ na chutkaść inśpiektar DAI. Ulapili 35 tysiač štrafu. I tady mnie vydali biełaruskamoŭnuju kvitancyju.

17 lipienia ja ździejśniŭ niaznačnaje pravaparušeńnie i ŭ druhi raz u žyćci zapłaciŭ štraf. Na hety raz kvitancyja była ruskamoŭnaj. Major ź minskaj abłasnoj DAI Michaił Čumak raspavioŭ, što, pa jaho nazirańniach, mova na kvitancyjach źmianiłasia try-čatyry miesiacy tamu.

Što dazvalaje viedamstvu ŭparta paźbiahać nacyjanalnaj movy?

Pryčynu moŭnaha nihilizmu žurnalist «Źviazdy» identyfikavaŭ jašče ŭ kancy studzienia 2010 hoda, kali rychtavaŭ rasśledavańnie «Bitva za rodnaje słova». Z dapamohaj aŭtarytetnych ekśpiertaŭ my vyśvietlili, što dziejny «Zakon ab movach u Respublicy Biełaruś» dazvalaje słužbovym asobam vybirać abo ruskuju, abo biełaruskuju movu. Idučy lohkim šlacham, pieravažnaja bolšaść vybiraje ruskuju. A biełaruskaja mova najčaściej całkam ihnarujecca.

Choć mienavita takija klučavyja viedamstvy, jak Dziaržaŭtainśpiekcyja, mahli b spryjać pašyreńniu śfiery ŭpłyvu nacyjanalnaj movy. Aŭtapark Biełarusi — heta sotni tysiač transpartnych srodkaŭ.
Vierahodna, nie za harami čas, kali kolkaść mašyn i matycykłaŭ pierasiahnie za miljon. Niezdarma artykuły pra DAI karystajucca papularnaściu ŭ internecie, a inśpiektar Dziaržaŭtainśpiekcyi zrabiŭsia hierojem mnostva aniekdotaŭ.

Ale moŭnaja prablema ŭ DAI pa-raniejšamu staić na miescy.

R.S. Niahledziačy na niehatyŭnyja moŭnyja tendencyi, pra jakija apaviadajecca ŭ hetym artykule, słužba DAI źjaŭlajecca niezamiennaj. Inśpiektary štodnia spyniajuć niećviarozych kiroŭcaŭ, «honščykaŭ». A daj parušalnikam volu — i dla tvajho žyćcia pahroza pavialičycca ŭ razy.

Dy i daloka nie ŭsie dakumienty, źviazanyja z darožnym rucham, aformleny pa-rusku.

Naprykład, na novym «Vadzicielskim paśviedčańni» mohuć napisać pa-biełarusku. Kali dadatkova paprosiš. Kali nie — usio budzie pa-rusku.

Na «Siertyfikacie ab prachodžańni dziaržaŭnaha techničnaha ahladu transpartnaha srodku» asnoŭny tekst pakul napisany na rodnaj movie. U toj ža čas miedyki vydajuć całkam na ruskaj movie «Miedycynskuju daviedku» ab stanie zdaroŭja kiroŭcy. A strachoŭščyki — całkam ruskamoŭnuju strachoŭku. Jość nad čym pracavać.

Клас
0
Панылы сорам
0
Ха-ха
0
Ого
0
Сумна
0
Абуральна
0

Chočaš padzialicca važnaj infarmacyjaj ananimna i kanfidencyjna?